ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗΜιχαήλ Άγγελος Κωνσταντόπουλος
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Το βράδυ της Τετάρτης έφυγε από τη ζωή η 87χρονη Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, η ηλικιωμένη-θύμα έξωσης και ακτιβίστρια που έγινε σύμβολο του κινήματος για το δικαίωμα στη στέγη στην Ισπανία, με χιλιάδες να την αποχαιρετούν αφήνοντας λουλούδια και πραγματοποιώντας πορείες μνήμης και οργής.

Καθώς η φούσκα στις τιμές των ακίνητων απλώνεται από την Ιβηρική και την Αθήνα ώς τη Βόρεια Ευρώπη, η τραγική ιστορία της Μαρικάρμεν, που εμπεριέχει τη νεοφιλελεύθερη μισανθρωπία αλλά και το αντίδοτό της, τη λαϊκή αλληλεγγύη, αποτελεί μόνο την κορυφή του παγόβουνου, με δεκάδες χιλιάδες οικογένειες να υποφέρουν σιωπηλά συχνά πίσω από ένα πέπλο «ντροπής» για μία συστημική αποτυχία.

Σε μία παράλληλη ιστορία στη χώρα μας, στις 16 Απριλίου 2026, έφυγε από τη ζωή ο 84χρονος Θεόφιλος Τζοχουνίδης που, όντας νεφροπαθής και με αναπηρία στο πόδι, το 2023 είχε υποστεί έξωση από το σπίτι του στα Φλογητά Χαλκιδικής και παρέμεινε για πολλές μέρες ως «σκηνίτης» έξω από αυτό μέχρι να καταφέρει να επιστρέψει. Η ιστορία του κ. Θεόφιλου, που πέθανε έχοντας εν μέρει δικαιωθεί, είχε συγκινήσει τότε το πανελλήνιο, δείχνοντας για άλλη μια φορά τη σκληρή πραγματικότητα των πλειστηριασμών.

Με αφορμή τον θάνατο της Μαρικάρμεν, η ΕΣΑμεΑ επισήμανε ότι η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα πλήττει ιδιαίτερα τα άτομα με αναπηρία, θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια, την αξιοπρέπεια και την ίδια την κατοικία τους. Οπως τονίζει, απαιτείται άμεση και θεσμοθετημένη προστασία της πρώτης κατοικίας των ατόμων με αναπηρία, είτε πρόκειται για ιδιόκτητη είτε για μισθωμένη κατοικία. Η ΕΣΑμεΑ ζητά να μην οδηγείται κανένα σπίτι ατόμου με αναπηρία σε fund ή πλειστηριασμό, να μην εξωθείται κανένα άτομο με αναπηρία ή οικογένεια με παιδί με αναπηρία στην αστεγία εξαιτίας του δυσβάσταχτου στεγαστικού κόστους. Παράλληλα, ζητά ουσιαστική προστασία και για όσους ενοικιάζουν την πρώτη τους κατοικία, ώστε να μη βρίσκονται αντιμέτωποι με υπέρογκες αυξήσεις ενοικίων.

Το ελληνικό παράδοξο

Με αφετηρία την οικονομική κρίση του 2008 και τη μνημονιακή περίοδο που ακολούθησε, μέρος του κτιριακού αποθέματος της Ελλάδας, ειδικά σπίτια μικροϊδιοκτητών, έχουν μεταβιβαστεί σε funds ή ισχυρά πορτοφόλια συνήθως ξένων επενδυτών, ρίχνοντας το ποσοστό ιδιοκατοίκησης από 77,2% το 2010 στο 69,4% το 2025. Η ελληνική ιδιαιτερότητα του «κεραμιδιού» πάνω από το κεφάλι χάνεται, οδηγώντας χιλιάδες οικογένειες στο νοίκι και σε επισφαλείς επιλογές κατοικίας την ώρα που τα στεγαστικά προγράμματα «Το Σπίτι μου» δεν έχουν καταφέρει να ανακουφίσουν ουσιαστικά τα νοικοκυριά.

Το σύνθημα «Κανένα σπίτι στα χέρια τραπεζίτη», που κάποτε χαρακτηρίστηκε λαϊκίστικο από φιλοευρωπαίους πολιτικούς ταγούς, πλέον δείχνει να αποτελεί κοινωνική επιταγή και αναγκαιότητα. Εξάλλου, οι εικόνες από την Ισπανία δεν είναι πλέον πρωτοφανείς καθώς το διάστημα 2008-2014 υπολογίζεται ότι στη χώρα έγιναν τουλάχιστον 350.000 εξώσεις ή περίπου 500 την ημέρα, συχνά με τη συνδρομή ειδικών αστυνομικών δυνάμεων και έναν απαρχαιωμένο φρανκικό νόμο που άφηνε τους Ισπανούς χωρίς σπίτι αλλά και με χρέος.

Οι τότε εικόνες από την Ισπανία είχαν ως αποτέλεσμα απανωτές παρατάσεις του νόμου Κατσέλη που προστάτευσε αρκετές ευάλωτες οικογένειες στη χώρα μας, όπως και καθυστερήσεις στην επιτάχυνση των πλειστηριασμών κατοικιών που ζητούσαν μετ’ επιτάσεως το ΔΝΤ και η τρόικα στο πλαίσιο της λεγόμενης «εσωτερικής υποτίμησης», που τελικά ήρθε μόνο για τους μισθούς, αφού οι τιμές των ακινήτων ξεπερνούν τα επίπεδα του 2008.

Οι ρίζες των ελληνικών κινημάτων ενάντια στους πλειστηριασμούς βρίσκονται ακριβώς στην πρώτη μνημονιακή περίοδο με το «Δεν Πληρώνω», επιτροπές του ΠΑΜΕ, τοπικές επιτροπές, συνδικάτα, κινήσεις γειτονιάς και την Ενωτική Πρωτοβουλία Κατά των Πλειστηριασμών. Οπως αναφέρει στην «Εφ.Συν.» η Ελένη Πιεροπούλου εκ μέρους της Πρωτοβουλίας, πολλοί ιδιοκτήτες που χάνουν τα σπίτια τους σε διαδικασίες πλειστηριασμών ακόμα και σήμερα δεν θέλουν να κινητοποιηθούν ή να δώσουν δημοσιότητα, βιώνουν την απώλεια του σπιτιού τους σαν μια ντροπή ή προσωπική αποτυχία και δεν προσπαθούν να την αποτρέψουν ακόμα και σε περιπτώσεις που δεν έχει τελεσιδικήσει. Αυτό το εν εξελίξει σιωπηλό κύμα εξώσεων είναι και το πιο τρομακτικό, με την κ. Πιεροπούλου να κάνει λόγο για περίπου 2.800 πρώτες κατοικίες που χάθηκαν φέτος στην Αττική, με τους ιδιοκτήτες συχνά να συνεχίζουν να κατοικούν εκεί έπειτα από συμφωνίες με τους νέους αγοραστές, συνήθως funds, ή αλλιώς να καταφεύγουν στο ενοίκιο σε μία εποχή που συνεχίζεται η άνοδος των τιμών.

Πρόσφατα ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, μίλησε για νέο πλαίσιο σχετικά με τη λειτουργία των servicers και τα κόκκινα δάνεια, το οποίο αναμένεται να ψηφιστεί από τη Βουλή ώς τα τέλη Οκτωβρίου. Οπως ανέφερε, με το νέο πλαίσιο μπαίνει σαφές χρονοδιάγραμμα στις διαπραγματεύσεις όπως και πλαφόν ύψους 15% στις προκαταβολές του δανείου. Επίσης οι servicers θα υποχρεούνται να δίνουν πλήρη εικόνα για το χρέος εντός 45 ημερών, ειδάλλως οι τόκοι θα παγώνουν. Ο υπουργός υπόσχεται ένα πιο διαφανές και αυστηρό πλαίσιο λειτουργίας.

Από την πλευρά των κινημάτων, η κ. Πιεροπούλου σχολιάζει πως «όταν έχεις το μαχαίρι στον λαιμό, μπορείς να βρεις μια προκαταβολή από διάφορους γνωστούς φίλους, όταν όμως δεν μπορείς να ακολουθήσεις τη δόση που έχεις πετύχει, κάποια στιγμή και αυτό καίγεται». Για παράδειγμα, σε ένα χρέος ύψους 200.000 ευρώ, το να βρεθούν 30.000 ευρώ για προκαταβολή, ίσως και εκτός τραπεζικού συστήματος, δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση. Η κ. Πιεροπούλου αναφέρεται και στις εμπειρίες συνεπών δανειοληπτών στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού και σ’ εκείνους σε ελβετικό φράγκο που δεν κατάφεραν τελικά να ελαφρυνθούν ιδιαίτερα. Συχνά, άλλωστε, τα εισοδηματικά κριτήρια απόλυτης φτώχειας που θέτει η κυβέρνηση για την ελάφρυνση χρεών είναι τέτοια, που πετούν εκτός τους περισσότερους οφειλέτες. Μία θετική πρακτική είναι η μεταφορά των χαμένων σπιτιών ηλικιωμένων οφειλετών στον μεταβατικό φορέα, ώστε να μην απομακρύνονται από το σπίτι που θα χάσουν σε πλειστηριασμό. «Αυτό είναι κάτι, όχι όμως αυτό που θέλουν τα κινήματα», καταλήγει η κ. Πιεροπούλου.

⇒ Διαβάστε όλα τα ρεπορτάζ του προγράμματος Pulse ΕΔΩ.

⇒ Έχετε κάποια ερώτηση, σχόλιο ή πρόταση; Μοιραστείτε τα μαζί μας μέσω της φόρμας του PULSE READER — διαβάζουμε και απαντάμε σε όλα μηνύματα.

⇒ Γίνε μέρος του διαλόγου της Ευρώπης. Οι εμπειρίες και οι ιδέες σου μπορούν να εμπνεύσουν τις επόμενες ιστορίες που θα αφηγηθούμε. Γίνε μέλος της κοινότητας των αναγνωστών του PULSE συμπληρώνοντας αυτή τη σύντομη φόρμα.

* Tο άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE 2, στο οποίο συμμετέχει κατ’ αποκλει­στικότητα η «Εφ.Συν.». Συνεργάστηκαν δημοσιογράφοι από τις εφημερίδες Der Standard (Αυστρία – Γερμανία) και El Confidencial (Ισπανία).