Αποστολή στο Ισραήλ
Ο Ραφίκ Χαλάμπι είναι από τους πλέον γνωστούς Δρούζους στο Ισραήλ. Πρώην διευθυντής ειδήσεων στο πρώτο κανάλι της κρατικής ισραηλινής τηλεόρασης, βετεράνος δημοσιογράφος και παρουσιαστής, ήταν ανταποκριτής στην κατεχόμενη Δυτική Οχθη, έχει καλύψει τους πολέμους στη Γάζα και τον Λίβανο, την πρώτη και τη δεύτερη Ιντιφάντα και όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις τα τελευταία 35 χρόνια.
Το 2013 εκλέχτηκε δήμαρχος στο Ντιλιάτ αλ Καρμέλ, τη μεγαλύτερη πόλη των Δρούζων του Ισραήλ.
Ο 71χρονος Χαλάμπι θεωρείται μια ανεξάρτητη φωνή με αυτόνομο λόγο και στη συνομιλία που είχαμε μαζί του, η ομάδα των Ελλήνων δημοσιογράφων που επισκεφθήκαμε το Ισραήλ έπειτα από πρόσκληση του ισραηλινού υπουργείου Εξωτερικών, μας μίλησε ανοιχτά, χωρίς υπεκφυγές, τόσο ως δήμαρχος, όσο και ως συνάδελφος.
«Τα σημαντικότερα προβλήματα του Ντιλιάτ αλ Καρμέλ είναι η αυθαίρετη δόμηση και η άνιση ανάπτυξη. Το 95% της γης ανήκει σε ιδιώτες, αλλά το 75% των κατοικιών είναι αυθαίρετες.
Η κυβερνητική πολιτική είναι πολύ εύγλωττη αν αναλογιστεί κανείς ότι στο διπλανό χωριό όπου ζουν Εβραίοι έχουν επενδύσει πολλά εκατομμύρια τόσο το κράτος σε υποδομές, όσο και οι ιδιώτες σε κατασκευές, δημιουργούν συνέχεια θέσεις εργασίας, ενώ στο Καρμέλ η κεντρική κυβέρνηση δίνει ελάχιστους πόρους που δεν φτάνουν ούτε για τις βασικές ανάγκες.
Το 80% των νέων Δρούζων πηγαίνει στον στρατό να υπηρετήσει τη θητεία του, πληρώνουμε φόρους αλλά δεν έχουμε την κρατική στήριξη που μας αναλογεί. Υπάρχει μια διάκριση στην πολιτική της κεντρικής κυβέρνησης που ευνοεί άλλες ομάδες, καθώς επενδύει στις περιοχές τους.
Θέλω να προσφέρω στην κοινότητά μου αλλά υπάρχουν φορές που απελπίζομαι, που με πιάνει κατάθλιψη, όταν παλεύω με έναν πολύ ισχνό προϋπολογισμό να λύσω μεγάλα προβλήματα. Ομως είναι το χωριό μου, η κοινότητά μου, δεν θα το βάλω κάτω. Θέλω να προσφέρω όσο μπορώ.
Ο Νετανιάχου ενδιαφέρεται μόνο για ένα θέμα: την ασφάλεια. Η εκπαίδευση, οι κοινωνικές υπηρεσίες και η υγεία τού είναι άγνωστες σκέψεις. Δυστυχώς, δεν έχει αντίπαλο.
Αυτοαποκαλείται “Mr. Security”. Δεν υπάρχει στην ατζέντα του η κοινωνία και τα προβλήματά της, το μόνο που υπάρχει είναι το θέμα της ασφάλειας.
Οι Ισραηλινοί θέλουν ισχυρό ηγέτη για πρωθυπουργό. Δεν ψάχνουν μετριοπαθή.
Ο Νετανιάχου ζει και βασιλεύει λόγω της Χαμάς, της Χεζμπολάχ και του “Ισλαμικού κράτους”. Τους αγαπάει, δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς αυτούς.
Ομως ακόμη και οι Παλαιστίνιοι δίνουν στον Νετανιάχου την καλύτερη δικαιολογία για να μην κάνει τίποτα προς την κατεύθυνση της λύσης.
Ο φόβος έστρεψε την ισραηλινή κοινωνία προς τα δεξιά. Πολλοί φίλοι μου από την Αριστερά μετατοπίστηκαν δεξιότερα κι αυτό έγινε λόγω της τρομοκρατίας.
Η ισραηλινή κοινωνία κατέληξε ότι δεν υπάρχει συνεταίρος για την ειρήνη. Είναι μια διαδικασία μη αντιστρεπτή, που πηγαίνει προς το ένα κράτος, αν και η μόνη λύση είναι τα δύο κράτη.
Ο νέος ηγέτης των Εργατικών, που προέρχεται από το δεξιό Λικούντ, πήγε στο Κέντρο και μετά έγινε αρχηγός των Εργατικών, δήλωσε πρόσφατα ότι δεν θα κάνει συμμαχική κυβέρνηση με τα αραβικά κόμματα και δεν θα ψηφίσει λύση του Παλαιστινιακού με την οποία θα μεταφέρονται πίσω στο Ισραήλ οι έποικοι. Πρακτικά, απαρνήθηκε δύο βασικές αρχές που είχε πάντα το κόμμα του.
Το θέμα όμως είναι ότι οι εποικισμοί δυναμιτίζουν την ειρηνευτική διαδικασία.
Δεν είναι εύκολο να ζεις στο Ισραήλ. Ξέρω καλά την παράνοια. Οταν έγινα διευθυντής ειδήσεων στην κρατική τηλεόραση, εγώ, ένας Δρούζος, έπρεπε να αποφασίσω κάθε βράδυ τι ενημέρωση, τι θέματα θα δει ο Ισραηλινός πολίτης. Δεν ήταν καθόλου εύκολο.
Δέχτηκα εκείνη την περίοδο πάρα πολλές απειλές από ακροδεξιούς κι από εποίκους, με αποτέλεσμα να κυκλοφορώ για πολύ καιρό με σωματοφύλακα.
Ομως δέχτηκα ταυτόχρονα και απειλές από φανατικούς μουσουλμάνους, οι οποίοι με κατηγορούσαν ότι έγινα “τσιράκι των σιωνιστών”.
Οι Δρούζοι είναι μειονότητα μέσα στους Αραβες πολίτες του Ισραήλ, οι οποίοι είναι μειονότητα στο Ισραήλ, που με τη σειρά του είναι μειονότητα στη Μέση Ανατολή. Είναι σαν τις ρωσικές κούκλες, τις μπάμπουσκες, μόνο που οι Δρούζοι είμαστε η μικρότερη μπάμπουσκα».
Η παγκοσμιοποίηση απειλεί την παράδοση των Δρούζων
Λίγα χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Χάιφα, ο δρόμος αρχίζει να ανηφορίζει στο πανέμορφο και ιστορικό όρος Καρμέλ, την κοιτίδα των Δρούζων του Ισραήλ.
Εφτασαν εδώ πριν από 400 χρόνια και βρήκαν καταφύγιο στα βουνά, όπου επιβίωσαν και κράτησαν τη θρησκεία και τις παραδόσεις τους.
Σήμερα οι Δρούζοι του Ισραήλ είναι περίπου 150.000, ενώ 20.000 ζουν στο κατεχόμενο Γκολάν. Αλλοι 700.000 ζουν στη Συρία, 250.000 στον Λίβανο, 40.000 στην Ιορδανία, ενώ υπάρχουν μεγάλες κοινότητες Δρούζων της διασποράς σε ΗΠΑ, Βενεζουέλα, Καναδά και Αυστραλία. Συνολικά, οι Δρούζοι είναι περί τα δύο εκατομμύρια.
Αυτό που τους χαρακτηρίζει είναι η θρησκεία τους, ένα κράμα των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών, μπολιασμένο με αρχαία ελληνική φιλοσοφία αλλά και βουδισμό, καθώς πιστεύουν στη μετενσάρκωση.
Σύμφωνα με τη θρησκεία τους, το σώμα μας είναι δώρο του Θεού, γι’ αυτό και πρέπει να το προσέχουμε. Δεν πίνουν, ούτε καπνίζουν, τρώνε υγιεινά, δεν πρέπει να δείχνουν πολύ χαρούμενοι, δεν ξενυχτάνε, αλλά παρηγοριούνται πως ο θάνατος δεν είναι το τέλος και πως η ψυχή θα ταξιδέψει και θα βρει καταφύγιο σε ένα νεογέννητο που θα συνεχίσει τον αέναο κύκλο της ζωής.
«Ο Θεός μάς δίνει ατελείωτες ευκαιρίες να βελτιωθούμε σε επόμενες ζωές», τονίζει ο ξεναγός μας, έξω από το δρούζικο τέμενος του Αμπού Ιμπραχίμ, ένα υπέροχο παραδοσιακό αρχοντικό κτίριο στην παλιά γειτονιά του Ντιλιάτ αλ Καρμέλ.
Κυνηγημένοι από τους φανατικούς των άλλων θρησκειών που τους περιβάλλουν, οι Δρούζοι έκαναν αρχικά τόπους λατρείας τις σπηλιές του Καρμέλ, αλλά από το 1957 είναι αναγνωρισμένοι στο Ισραήλ ως εθνική κοινότητα και συμμετέχουν ισότιμα και ενεργά στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας που τους αποδέχτηκε.
Οταν το 1947-48 πιέστηκαν από τους Αραβες να πάρουν μέρος στον πόλεμο κατά των Εβραίων, οι Δρούζοι αποφάσισαν στο Ντιλιάτ αλ Καρμέλ να μείνουν ουδέτεροι.
Οταν στη συνέχεια απειλήθηκαν και δέχτηκαν επιθέσεις από τους Αραβες, έκαναν συμμαχία με τους Ισραηλινούς, που αποδέχτηκαν την ιδιαιτερότητά τους και τους εγγυήθηκαν τη θρησκευτική τους ελευθερία.
Το ίδιο συνέβη ουσιαστικά και στη Συρία του Μπάαθ και στον Λίβανο και οι δρούζικες κοινότητες είναι πιστές στο κράτος που εγγυάται τα δικαιώματά τους.
Στο Γκολάν, η πλειονότητα των Δρούζων δεν αποδέχεται την ισραηλινή κατοχή και εναντιώνονται στην πολιτική του Τελ Αβίβ να υποστηρίζει σουνιτικές ένοπλες οργανώσεις στο εσωτερικό της Συρίας, καθώς οι αντικυβερνητικοί αντάρτες συχνά επιτίθενται στους Δρούζους της Συρίας που έχουν συμμαχήσει με τον Ασαντ.
Μέσα σε αυτό το κουβάρι των αντιθέσεων που χαρακτηρίζει σχεδόν όλες τις μειονότητες, θρησκευτικές και εθνικές, στην πάντα ταραγμένη Μέση Ανατολή, οι Δρούζοι του Ισραήλ έκαναν τη δική τους επιλογή.
Αντίθετα από τους Αραβες του Ισραήλ, οι Δρούζοι κατατάσσονται στον ισραηλινό στρατό και την αστυνομία.
Σήμερα, πολλοί Δρούζοι είναι μέλη του ισραηλινού Κοινοβουλίου (Κνεσέτ), ανώτατοι αξιωματικοί, διπλωμάτες, όπως η πρόξενος του Ισραήλ στην Αθήνα, επιφανείς επιστήμονες και δημοσιογράφοι.
Ομως η δρούζικη ταυτότητα απειλείται σήμερα από την παγκοσμιοποίηση και την απροθυμία των νέων να ακολουθήσουν το αυστηρό πρότυπο ζωής που απαιτεί η μυστικιστική θρησκεία τους.
Στο Ντιλιάτ αλ Καρμέλ, η πλειονότητα των κατοίκων δεν φοράει πια τα παραδοσιακά ρούχα, ενώ φθίνει ο αριθμός των θρησκευόμενων και αυξάνουν τα διαζύγια.
Στα σοκάκια της υπέροχης παλιάς πόλης αντικρίσαμε ένα αστικό τοπίο που θύμιζε πολύ ελληνική κωμόπολη, με τους ελαιώνες και τις καλλιέργειες να αγκαλιάζουν το Ντιλιάτ αλ Καρμέλ και τους κουρασμένους άντρες να γυρνούν το απομεσήμερο από τα χωράφια.
Η αγορά είναι γεμάτη μαγαζιά που πουλούν τα φημισμένα τους γλυκά, λάδι, ελιές και αγνά τοπικά προϊόντα και το τοπικό φαγητό είναι πραγματική εμπειρία.
Η Νόρα, στα 65 της, έχει ανοίξει ένα εστιατόριο που προσλαμβάνει μόνο γυναίκες και στη σύντομη συζήτηση που είχαμε μαζί της στο φιλόξενο σπίτι της, πήραμε μια γεύση όχι μόνο από την αυθεντική κουζίνα της, αλλά και από τη δύναμη που κρύβουν μέσα τους οι γυναίκες της περιοχής.
Μας τονίζει πως οι γυναίκες εδώ έχουν προχωρήσει περισσότερο από τους άντρες, το 80% έχουν πτυχίο και πως κατακτούν καθημερινά όλο και πιο πολύ τα ισότιμα δικαιώματά τους στην πράξη.
«Η κοινωνία μας αλλάζει, γίνεται πιο ανοιχτή και δημοκρατική», μας λέει και μας μιλάει για τα τρία της παιδιά (ένας είναι αστυνομικός και άλλος διοικητής σε τάγμα μηχανικού), τα πέντε εγγόνια της και την ευχή της να ξαναβρεθούμε.
