Η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν κλιμακώνεται επικίνδυνα, με την Τεχεράνη να απορρίπτει νέες διαπραγματεύσεις, να καταγγέλλει παραβίαση της εκεχειρίας και την Ουάσιγκτον να απαντά με απειλές και στρατιωτική πίεση, φέρνοντας τη σύγκρουση σε κρίσιμο σημείο
ΗΤεχεράνη δεν προτίθεται, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον, σύμφωνα με όσα μετέδωσε το βράδυ της Κυριακής η ιρανική κρατική τηλεόραση. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος νωρίτερα είχε ανακοινώσει την αποστολή αμερικανικής αντιπροσωπείας στο Πακιστάν, σε μια προσπάθεια να συνεχιστούν οι συνομιλίες για την αποκατάσταση της ειρήνης, μόλις τρεις ημέρες πριν από τη λήξη της εκεχειρίας που έχουν συμφωνήσει οι δύο πλευρές.
Αρνητικό σήμα από την Τεχεράνη
Επικαλούμενο πηγές από το Ιράν, το κρατικό δίκτυο IRIB ανέφερε ότι «δεν υπάρχει προς το παρόν σχεδιασμός για συμμετοχή στον επόμενο κύκλο συνομιλιών» με τις ΗΠΑ. Στο ίδιο μήκος κύματος, το πρακτορείο IRNA υπογράμμισε ότι δεν διαφαίνεται «καμία σαφής προοπτική επιτυχούς διαπραγμάτευσης», ενώ άλλα ιρανικά μέσα τονίζουν πως βασική προϋπόθεση για την επανέναρξη του διαλόγου είναι η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα λιμάνια της χώρας.
«Πολλές διαφωνίες» στον πρώτο γύρο
Τις δυσκολίες επιβεβαίωσε και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο οποίος είχε ηγηθεί της διαπραγματευτικής αποστολής στον πρώτο γύρο στο Ισλαμαμπάντ, κάνοντας λόγο για «πολλές διαφωνίες» μεταξύ των δύο πλευρών.
Αμερικανική αποστολή και νέες απειλές
Παρά το αρνητικό κλίμα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι στέλνει εκ νέου στο Πακιστάν τον αντιπρόεδρό του, Τζέι Ντι Βανς, συνοδευόμενο από τον ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ. Η ίδια ομάδα είχε συμμετάσχει και στις προηγούμενες, άνευ προηγουμένου αλλά άκαρπες, συνομιλίες της 11ης Απριλίου.
Μέσω της πλατφόρμας Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος διαβεβαίωσε ότι η Ουάσιγκτον προσφέρει στην Τεχεράνη μια «δίκαιη και λογική συμφωνία», επαναλαμβάνοντας ωστόσο τις απειλές ότι, σε περίπτωση άρνησης, οι ΗΠΑ «θα καταστρέψουν όλες τις ηλεκτροπαραγωγικές εγκαταστάσεις και τις γέφυρες στο Ιράν».
Στρατιωτικοποίηση στο Ισλαμαμπάντ
Την ίδια ώρα, στο Ισλαμαμπάντ τα μέτρα ασφαλείας έχουν ενισχυθεί αισθητά, εν μέσω αβεβαιότητας για το αν τελικά θα πραγματοποιηθούν συνομιλίες. Δρόμοι έχουν κλείσει, έχουν στηθεί οδοφράγματα και συρματοπλέγματα, ιδίως γύρω από τα πλέον φυλασσόμενα ξενοδοχεία της πακιστανικής πρωτεύουσας.
Ένταση στο Στενό του Χορμούζ
Παράλληλα, η ένταση μεταξύ των δύο χωρών κλιμακώνεται και στη θάλασσα, με επίκεντρο το Στενό του Χορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις συνεχίζουν τον αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι αμερικανικό αντιτορπιλικό άνοιξε προειδοποιητικά πυρά κατά ιρανικού φορτηγού πλοίου και στη συνέχεια ανέλαβε τον έλεγχό του.
Το πλοίο Touska, που έπλεε υπό ιρανική σημαία και είχε αποπλεύσει από τη Μαλαισία, «επιχείρησε να σπάσει τον αποκλεισμό», ανέφερε σκωπτικά ο Αμερικανός πρόεδρος. Νωρίτερα είχε καταγγείλει «πλήρη παραβίαση της εκεχειρίας», κατηγορώντας την Τεχεράνη για επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στην περιοχή
Από την πλευρά της, η γαλλική ναυτιλιακή CMA CGM γνωστοποίησε ότι πλοίο της δέχθηκε προειδοποιητικά πυρά καθώς διέπλεε το Στενό του Χορμούζ. Το Ιράν ανακοίνωσε το Σάββατο την επαναφορά «αυστηρού ελέγχου» στην περιοχή, χαρακτηρίζοντας τον αμερικανικό αποκλεισμό «παράνομο και εγκληματικό». Σύμφωνα με στοιχεία του MarineTraffic, η ναυσιπλοΐα στο στενό είχε σχεδόν μηδενιστεί έως την Κυριακή.
Δυσπιστία και γεωπολιτικό παιχνίδι
Αναλυτές εκτιμούν ότι η επιμονή των ΗΠΑ στον αποκλεισμό ενισχύει τη δυσπιστία της Τεχεράνης. Όπως σημείωσε ο καθηγητής διεθνών σχέσεων Βάλι Νασρ, το Ιράν είχε ανοίξει προσωρινά το στενό προσδοκώντας μια αντίστοιχη κίνηση αποκλιμάκωσης από την Ουάσιγκτον — κάτι που δεν συνέβη.
Στο επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα
Το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει βαθύ, ιδίως στο ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, που βρίσκεται στον πυρήνα της αντιπαράθεσης. Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η Τεχεράνη έχει αποδεχθεί την παράδοση αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, ισχυρισμός που διαψεύστηκε κατηγορηματικά από το Ιράν.
Ο πρόεδρος της χώρας, Μασούντ Πεζεσκιάν, διερωτήθηκε ποιος μπορεί να στερήσει από το Ιράν το δικαίωμα ανάπτυξης πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς, επαναλαμβάνοντας τη θέση της Ισλαμικής Δημοκρατίας ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Εύθραυστη εκεχειρία στον Λίβανο
Την ίδια στιγμή, η αστάθεια παραμένει έντονη και στο δεύτερο μέτωπο της κρίσης, στον Λίβανο. Παρά την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός που ισχύει εδώ και δέκα ημέρες μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολά, οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις.
Ο ισραηλινός στρατός έχει λάβει εντολή να απαντά με «όλη του τη δύναμη» σε κάθε απειλή, ενώ συνεχίζονται οι κατεδαφίσεις κατοικιών σε παραμεθόριες περιοχές, στο πλαίσιο σχεδίων για τη δημιουργία ζώνης ασφαλείας.
Αβεβαιότητα για τους αμάχους
Μέσα σε αυτό το αβέβαιο τοπίο, οι κάτοικοι των περιοχών που πλήττονται από τις συγκρούσεις ζουν με τον φόβο της επόμενης ημέρας. «Δεν ξέρουμε τι θα γίνει — αν αξίζει να ξαναχτίσω το μαγαζί μου ή αν οι βομβαρδισμοί θα επιστρέψουν», λέει χαρακτηριστικά ένας καταστηματάρχης στη νότια λιβανική πόλη Ναμπάτια.
Δεν υπάρχουν σχέδια για νέες συνομιλίες με τις ΗΠΑ, λέει το ιρανικό ΥΠΕΞ
Η Τεχεράνη δεν προτίθεται να προχωρήσει σε νέο γύρο διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον, όπως δήλωσε το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν, κατηγορώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες για παραβίαση συμφωνιών και εχθρικές ενέργειες κατά τη διάρκεια των προηγούμενων συνομιλιών.
«Όχι» σε νέο γύρο διαλόγου
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαίλ Μπαγκάι, υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν αποκομίσει διδάγματα από την έως τώρα εμπειρία, σημειώνοντας πως η στάση τους δεν συμβάλλει σε θετικά αποτελέσματα. Όπως τόνισε, η Τεχεράνη δεν εξετάζει, σε αυτή τη φάση, το ενδεχόμενο νέας διαδικασίας διαλόγου με την Ουάσιγκτον.
Κατηγορίες για παραβίαση της εκεχειρίας
Παράλληλα, κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι παραβίασαν την εκεχειρία από την πρώτη στιγμή εφαρμογής της, επιβάλλοντας ναυτικό αποκλεισμό και προχωρώντας σε ενέργειες που –όπως ανέφερε– αντίκεινται στο διεθνές δίκαιο. Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ιράν έχει ήδη ενημερώσει τον Πακιστανό διαμεσολαβητή, επισημαίνοντας ότι οι αμερικανικές ενέργειες περιλάμβαναν επιθέσεις σε ιρανικά πλοία και υποδομές, καθώς και απώλειες ανθρώπινων ζωών.
Η πρόταση των δέκα σημείων και το Ορμούζ
Ο Εσμαίλ Μπαγκάι ανέφερε ακόμη ότι είχε κατατεθεί πρόταση δέκα σημείων, η οποία συζητήθηκε στο Ισλαμαμπάντ, ενώ υποστήριξε ότι τα Στενά του Ορμούζ ήταν ασφαλή πριν από τις επιθέσεις που αποδίδονται στις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Αμφισβήτηση της αμερικανικής «σοβαρότητας»
Την ίδια στιγμή, κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι επιχειρεί να μεταθέσει την ευθύνη στην Τεχεράνη, εκφράζοντας αμφιβολίες για τη σοβαρότητα των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις. «Αυτό το παιχνίδι συνεχίζεται αντί να διαδραματίζουν θετικό ρόλο. Δεν μπορούμε να περιμένουμε από τους Αμερικανούς να πουν την αλήθεια — μας κατηγορούν πάντα. Φαίνεται ότι η Αμερική δεν είναι καθόλου σοβαρή», ανέφερε χαρακτηριστικά.





