Η αλλαγή πολιτικής, ενόψει της μετάβασης του Αμερικανού προέδρου στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ενδέχεται να συναντήσει αντιδράσεις στο Κογκρέσο, το οποίο θα μπορούσε να επιχειρήσει να την μπλοκάρει.
Ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να ενημερώσει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι είναι έτοιμος να επαναφέρει τη χώρα σε πρόγραμμα που θα της επιτρέπει να αγοράσει τα μαχητικά αεροσκάφη F-35, ανατρέποντας την απαγόρευση που είχε επιβάλει ο ίδιος πριν από επτά χρόνια για λόγους εθνικής ασφαλείας.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα των New York Times, η μετατόπιση του Ντ. Τραμπ, ο οποίος θα βρίσκεται σήμερα και αύριο στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα και έχει δηλώσει ότι ετοιμάζεται να φέρει ένα δώρο που θα έκανε τον κ. Ερντογάν «πολύ χαρούμενο», θα μπορούσε να βρει αντίσταση στο Κογκρέσο.
Ανοίγει την πόρτα ο Τραμπ για τα F-35
Τέσσερις ανώτεροι αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης περιέγραψαν τη σχεδιαζόμενη μεταστροφή έπειτα από εβδομάδες παρασκηνιακών διαβουλεύσεων. Σύμφωνα με τους ίδιους, ο Τραμπ αναμένεται τουλάχιστον να σηματοδοτήσει την πρόθεσή του να παραδοθούν τα μαχητικά στην Τουρκία, αν και παραμένει άγνωστο το πότε.
Δεν είναι σαφές τι ακριβώς θα πει ο Τραμπ, ενώ οι αξιωματούχοι σημείωσαν ότι θα μπορούσε να αλλάξει γνώμη. Ωστόσο, εξετάζεται ανταλλαγή επιστολών μεταξύ των δύο ηγετών ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία.
Το 2019, κατά την πρώτη θητεία Τραμπ, η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα F-35 επειδή αγόρασε τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα S-400. Η Ουάσιγκτον φοβόταν τότε ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τους S-400 για να συλλέξει δεδομένα σχετικά με τις δυνατότητες stealth των F-35.
Το «αγκάθι» για την πώληση των F-35
Ο Ερντογάν συγκαταλέγεται στους ηγέτες που ο Τραμπ δηλώνει ότι εκτιμά ιδιαίτερα, ενώ ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αποκάλυψε πρόσφατα ότι ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε από τους συνεργάτες του να βρουν τρόπο ώστε η Τουρκία να αποκτήσει τα μαχητικά.
Ωστόσο, υπάρχει εμπόδιο: νόμος του Κογκρέσου από το 2020 απαγορεύει την πώληση F-35 στην Τουρκία, εκτός εάν η αμερικανική κυβέρνηση πιστοποιήσει ότι η χώρα δεν διαθέτει πλέον τα ρωσικά συστήματα.
Σύμφωνα με έναν αξιωματούχο που συμμετέχει στις συνομιλίες, εξετάζεται το ενδεχόμενο οι S-400, πολλοί από τους οποίους παραμένουν ακόμη στα κοντέινερ μεταφοράς τους, να παραδοθούν σε τρίτη χώρα. Άλλος αξιωματούχος ανέφερε ότι ο μηχανισμός δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Στο παρελθόν είχε συζητηθεί η μεταφορά των πυραύλων στην Ουκρανία, αλλά το σχέδιο εγκαταλείφθηκε.
Η Τουρκία πιέζει εδώ και χρόνια για την επανένταξή της στο πρόγραμμα F-35, χωρίς όμως μέχρι σήμερα να αποδεχθεί την εγκατάλειψη των ρωσικών συστημάτων.
Παλαιότερη ανακοίνωση του Λευκού Οίκου για τα F-35
Το 2019 ο Λευκός Οίκος είχε δηλώσει: «Το αεροσκάφος F-35 δεν μπορεί να συνυπάρχει με μια ρωσική πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών που θα χρησιμοποιηθεί για να μάθει τις προηγμένες δυνατότητές του. Η Τουρκία είναι επί μακρόν αξιόπιστος εταίρος και σύμμαχος του ΝΑΤΟ για περισσότερα από 65 χρόνια, αλλά η αποδοχή των S-400 υπονομεύει τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν όλοι οι σύμμαχοι να απομακρυνθούν από τα ρωσικά συστήματα.»
Παρά ταύτα, ο Τραμπ δεν αισθανόταν ποτέ άνετα με την απόφαση και συχνά κατηγορούσε τον Μπαράκ Ομπάμα για τις συνθήκες που την επέβαλαν. Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο εξετάζει δημόσια και ιδιωτικά την ανατροπή της.
Το «δώρο» στον Ερντογάν
Τον περασμένο μήνα, δίπλα στον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, δήλωσε ότι θα φέρει στον Ερντογάν ένα δώρο που θα τον κάνει «πολύ χαρούμενο».
«Ο Πιτ και ολόκληρη η ομάδα εξετάζουν αυτή τη στιγμή το θέμα, γιατί υπάρχουν ορισμένα πράγματα που πρέπει να πιστοποιήσουμε ότι έχουν συμβεί ώστε να συμμορφωθούμε με το αμερικανικό δίκαιο. Ο πρόεδρος μάς ζήτησε να το κάνουμε», τόνισε ο αντιπρόεδρος Βανς.
Ο Τραμπ πρόσθεσε ότι: «Θα το διευθετήσουμε».
Η υπόθεση αποδεικνύεται σύνθετη. Ο πρεσβευτής Τόμας Μπάρακ είχε προβλέψει ότι το αδιέξοδο θα λυνόταν έως το τέλος του 2025, όμως αυτό δεν συνέβη. Στο Κογκρέσο εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές αντιρρήσεις, μεταξύ άλλων από τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Τζιμ Ρις.
Αρνητικός ο Νετανιάχου για τα F-35
Έντονα αρνητικός εμφανίζεται και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος δήλωσε: «Η Τουρκία είναι μια μεγάλη χώρα, αλλά κυβερνάται από έναν άνθρωπο που καλεί ανοιχτά στην εξόντωση του Ισραήλ. Κατέχει τη μισή Κύπρο, μια χώρα του ΝΑΤΟ. Απειλεί την Ελλάδα, επίσης χώρα του ΝΑΤΟ, και μιλά ανοιχτά για κατάκτηση της Ιερουσαλήμ».
Σε ισχύ οι κυρώσεις στην Τουρκία για τα F-35 – Εσωτερικές εντάσεις στο ΝΑΤΟ
Οι κυρώσεις που επέβαλε η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ στην τουρκική υπηρεσία αμυντικών προμηθειών παραμένουν σε ισχύ, ενώ F-35 που είχε πληρώσει η Τουρκία αλλά δεν παραδόθηκαν εξακολουθούν να φυλάσσονται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Τραμπ φτάνει στην Άγκυρα σε μια δύσκολη στιγμή για τη διατλαντική συμμαχία. Εδώ και χρόνια κατηγορεί τους Ευρωπαίους συμμάχους ότι δεν δαπανούν αρκετά για την άμυνα, ενώ οι διαφωνίες για τη στάση απέναντι στη Ρωσία και τον πόλεμο στην Ουκρανία έχουν οξύνει τις εντάσεις στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
