Η ελληνική αγορά αιολικής ενέργειας κινείται με φρενήρεις ρυθμούς, υπό τον μανδύα της «πράσινης μετάβασης», προκαλώντας όμως σφοδρές αντιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες εξαιτίας της ανεξέλεγκτης επέκτασης των έργων και της εγκατάστασης ανεμογεννητριών σε παρθένα ή και καμμένα δάση, κορυφογραμμές και προστατευόμενες περιοχές.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΕΤΑΕΝ, η συνολική εγκατεστημένη αιολική ισχύς στη χώρα άγγιξε τα 5.695 MW (5,7 GW). Πίσω όμως από τους εντυπωσιακούς αριθμούς, το πραγματικό ενδιαφέρον εστιάζεται στο ποιοι μοιράζονται τη «χρυσή πίτα» των επιδοτήσεων και των αδειών, τόσο σε επίπεδο προμηθευτών τεχνολογίας όσο και σε επίπεδο ενεργειακών ομίλων.
Το ιδιότυπο «καρτέλ» της Vestas και το παράδοξο με την Ευρώπη
Στο κομμάτι των κατασκευαστών ανεμογεννητριών (OEMs), η εγχώρια αγορά δεν θυμίζει σε τίποτα τον ευρωπαϊκό ανταγωνισμό. Υπάρχει ένας παίκτης που κάνει απόλυτο κουμάντο:
Vestas (Δανία): Ελέγχει σχεδόν το μισό της ελληνικής επικράτειας με μερίδιο 44,0%. Η κυριαρχία της μάλιστα διευρύνεται, αφού προμήθευσε πάνω από το 55% των νέων μονάδων που εγκαταστάθηκαν στο πρώτο εξάμηνο, «φυτεύοντας» τουρμπίνες σε κάθε γωνιά της χώρας.
Enercon (Γερμανία): Κατέχει το 24,9%, διατηρώντας στην Ελλάδα ποσοστά σχεδόν διπλάσια από τον ευρωπαϊκό της μέσο όρο, κυρίως λόγω της προτίμησής της σε δυσπρόσιτες βουνοκορφές.
Siemens Gamesa: Περιορίζεται στην τρίτη θέση με 15,8%.
Nordex Group (Γερμανία): Εδώ καταγράφεται το ελληνικό παράδοξο. Ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη η Nordex κοντράρει στα ίσια τη Vestas, στην Ελλάδα βρίσκεται «εγκλωβισμένη» στην 4η θέση με μόλις 9,2%, δείγμα των κλειστών εμπορικών συμμαχιών που έχουν στηθεί εντός συνόρων.
Ποιοι ελέγχουν πραγματικά τα αιολικά πάρκα: Το πέρασμα στους Άραβες και τα εγχώρια τζάκια
Στο πεδίο των παραγωγών και των ιδιοκτητών των πάρκων, η συγκέντρωση ισχύος αποδεικνύει ότι η ενέργεια της χώρας έχει περάσει στα χέρια ελάχιστων πανίσχυρων παικτών και ξένων κεφαλαίων:
ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή – Masdar: Το μεγαλύτερο χαρτοφυλάκιο αιολικών της χώρας (με τεράστια συγκροτήματα σε Εύβοια, Θράκη και Πίνδο) πέρασε στον απόλυτο έλεγχο του κρατικού κολοσσού των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Masdar, σε ένα deal 3,2 δισεκατομμυρίων. Ουσιαστικά, κρίσιμες ελληνικές ενεργειακές υποδομές και βουνοκορφές βρίσκονται πλέον υπό αραβική ιδιοκτησία.
MORE (Motor Oil Renewable Energy): Ο όμιλος Βαρδινογιάννη, μέσω επιθετικών εξαγορών όπως η απορρόφηση της ANEMOS Res (πρώην Ελλάκτωρ), έχει «κλειδώσει» δεσπόζουσα θέση στον αιολικό χάρτη.
Iberdrola / Rokas: Ο ισπανικός πολυεθνικός γίγαντας συνεχίζει να νέμεται σημαντικότατο μερίδιο της εγκατεστημένης ισχύος.
ΔΕΗ Ανανεώσιμες & Enel / Macquarie: Μεγάλα επενδυτικά funds, όπως το αυστραλιανό Macquarie, και η ΔΕΗ στήνουν γιγαντιαία clusters, εκμεταλλευόμενα το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων για να επεκτείνουν τα αιολικά τους μέτωπα.
Πού πήγαν τα δισεκατομμύρια του deal της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή: Ποιοι μοιράστηκαν το ρευστό και πώς αλλάζει χέρια ο πλούτος
Όταν οι τίτλοι των ειδήσεων πανηγυρίζουν για το «deal-μαμούθ των 3,2 δισεκατομμυρίων ευρώ», η πραγματική κατανομή των χρημάτων κρύβει την ουσία:
Enterprise Value vs Ρευστό: Τα 3,2 δισ. ευρώ αφορούν τη Συνολική Αξία της Επιχείρησης (Enterprise Value), νούμερο που συμπεριλαμβάνει και τον καθαρό δανεισμό της εταιρείας, τον οποίο ανέλαβε ο κρατικός κολοσσός Masdar. Το πραγματικό καθαρό τίμημα σε μετρητά (Equity Value) διαμορφώθηκε στα 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ (προς 20 ευρώ ανά μετοχή).
Η πίτα της ρευστότητας που μοιράστηκε με βάση το μετοχολόγιο:
Ο Όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ: Κατέχοντας ποσοστό περίπου 37,3%, άντλησε σχεδόν 880–900 εκατομμύρια ευρώ σε καθαρή ρευστότητα. Το ποσό αυτό δημιούργησε ένα τεράστιο επενδυτικό κεφάλαιο για να χρηματοδοτήσει τα μεγάλα έργα παραχωρήσεων και υποδομών της χώρας (Αττική Οδός, ΒΟΑΚ, Εγνατία Οδός, Καζίνο Ελληνικού).
Γιώργος Περιστέρης: Ως φυσικό πρόσωπο κατείχε άμεσα ποσοστό περίπου 11% των μετοχών, αποκομίζοντας από τη συναλλαγή πάνω από 260 εκατομμύρια ευρώ μέσω των προβλεπόμενων χρηματιστηριακών διατάξεων υπεραξίας κεφαλαίου.
Βαγγέλης Μαρινάκης: Μέσω της επενδυτικής Atale Enterprises, ο εφοπλιστής είχε αποκτήσει σταδιακά στρατηγικό ποσοστό γύρω στο 5,6%–6%, το οποίο ρευστοποιήθηκε στο πλαίσιο της δημόσιας πρότασης, αποφέροντας εκτιμώμενα κεφάλαια ύψους 135–145 εκατομμυρίων ευρώ.
Διεθνή Funds & Θεσμικοί (Free Float): Το υπόλοιπο ~46% του μετοχικού κεφαλαίου, αξίας άνω του 1 δισ. ευρώ, κατέληξε σε διεθνή επενδυτικά funds (BlackRock, Vanguard κ.ά.), τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία και μικροεπενδυτές.
Το τρίγωνο της «πράσινης» μπίζνας: Ταμείο Ανάκαμψης, εγγυημένες ταρίφες και ολιγοπώλιο
Πίσω από τις ανεμογεννήτριες που ξεφυτρώνουν σε κάθε κορυφογραμμή, έχει στηθεί ένας μηχανισμός αναδιανομής δημοσίου και ευρωπαϊκού χρήματος προς όφελος ελαχίστων:
Ο πακτωλός του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF): Δισεκατομμύρια ευρώ από τα ευρωπαϊκά κονδύλια διοχετεύονται με εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους στις μεγάλες ενεργειακές μπίζνες. Τα χρήματα αυτά δεν κατευθύνονται στον μέσο πολίτη για ενεργειακή αυτονόμηση, αλλά μοιράζονται απευθείας στους ισχυρούς ομίλους (ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή/Masdar, Metlen/Μυτιληναίος, Motor Oil, ΔΕΗ Ανανεώσιμες), μέσα από ένα πλαίσιο διανομής κονδυλίων που εδραίωσε την απόλυτη κυριαρχία τους.
Εγγυημένα κέρδη χωρίς ρίσκο (Ταρίφες): Οι παραγωγοί «κλειδώνουν» εγγυημένες τιμές πώλησης της κιλοβατώρας για 20 χρόνια. Πρόκειται για επενδύσεις μηδενικού επιχειρηματικού ρίσκου, όπου το κόστος και η διασφάλιση των υπερκερδών μετακυλίονται εξ ολοκλήρου στους λογαριασμούς των καταναλωτών.
Η ανακύκλωση του χρήματος: Η Vestas και η Enercon προμηθεύουν απλώς τα μηχανήματα. Οι εγχώριοι όμιλοι, αξιοποιώντας τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις και τα φθηνά δάνεια, αγοράζουν τον εξοπλισμό, καταλαμβάνουν τη δημόσια γη και αποκομίζουν σταθερά υπερκέρδη για δεκαετίες.
Έτσι ολοκληρώνεται ο κύκλος: η Ευρώπη δηλώνει ικανοποιημένη για τους «πράσινους στόχους», οι κατασκευαστές εξοπλισμού πουλούν τουρμπίνες και το εγχώριο ολιγοπώλιο νέμεται τον ενεργειακό πλούτο της χώρας με τις πλάτες του κράτους.
