Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συμφώνησαν χθες σε εκεχειρία δύο εβδομάδων, μόλις μία ώρα πριν από τη λήξη της προθεσμίας που είχε θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ, με το Ιράν να συμφωνεί να ανοίξει προσωρινά τα Στενά του Ορμούζ.
Το Ισραήλ συμφώνησε επίσης στην εκεχειρία, σύμφωνα με το Λευκό Οίκο. Καθώς ο Τραμπ ανακοίνωνε ότι αναστέλλει τα σχέδιά του για κλιμάκωση των επιθέσεων σε ολόκληρο το Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι είχε λάβει μια πρόταση 10 σημείων από το Ιράν, η οποία αποτελούσε «εφικτή βάση για διαπραγματεύσεις».
Τι περιλαμβάνει όμως αυτό το σχέδιο του Ιράν και θα το αποδεχτεί ο Ντόναλντ Τραμπ;
Ποιες είναι οι απαιτήσεις του σχεδίου 10 σημείων του Ιράν;
Σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης που επικαλείται ο Guardian, το Ιράν θα αποδεχτεί τον τερματισμό του πολέμου μόνο όταν οριστικοποιηθούν οι λεπτομέρειες σύμφωνα με ένα σχέδιο ειρήνης 10 σημείων που, όπως αναφέρουν πληροφορίες, υποβλήθηκε στον Λευκό Οίκο μέσω Πακιστανών μεσαζόντων.
Ο κατάλογος των 10 σημείων, που δημοσιεύθηκε από τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, περιλαμβάνει μια σειρά από όρους που οι ΗΠΑ έχουν απορρίψει στο παρελθόν. Το σχέδιο απαιτεί:
- Την άρση όλων των πρωτογενών και δευτερογενών κυρώσεων κατά του Ιράν.
- Τη συνέχιση του ιρανικού ελέγχου επί των Στενών του Ορμούζ.
- Την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Μέση Ανατολή.
- Τερματισμό των επιθέσεων κατά του Ιράν και των συμμάχων του.
- Απελευθέρωση των δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.
- Ψήφιση ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που θα καθιστά δεσμευτική οποιαδήποτε συμφωνία.
Στην έκδοση που δημοσιεύθηκε στα φαρσί, το Ιράν συμπεριέλαβε επίσης τη φράση «αποδοχή του εμπλουτισμού» για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ωστόσο, για λόγους που παραμένουν ασαφείς, η φράση αυτή απουσίαζε από τις αγγλικές εκδόσεις που μοιράστηκαν οι Ιρανοί διπλωμάτες στους δημοσιογράφους.
Τι σημαίνει το σχέδιο κατάπαυσης του πυρός για τα Στενά του Ορμούζ;
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι θα επιτρέπεται η ασφαλής διέλευση από τα στενά υπό την εποπτεία του ιρανικού στρατού. Δεν ήταν αμέσως σαφές αν αυτό σήμαινε ότι το Ιράν θα χαλάρωνε πλήρως τον έλεγχό του επί της θαλάσσιας οδού.
Σύμφωνα με αναφορές, το σχέδιο επιτρέπει στο Ιράν και στο Ομάν να επιβάλλουν τέλος έως 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο στα σκάφη που διέρχονται από τα στενά. Το Ιράν θα χρησιμοποιήσει στη συνέχεια τα χρήματα που θα συγκεντρώσει για την ανασυγκρότηση.
Εάν οι ειρηνευτικές συνομιλίες αποτύχουν, η Τεχεράνη ενδέχεται να επιδιώξει εκ νέου το κλείσιμο των στενών.
Θα συμφωνήσουν οι ΗΠΑ με αυτό το σχέδιο 10 σημείων και τις προτάσεις του Ιράν;
Από τότε που ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και του Ιράν σχετικά με το καθεστώς του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης πριν από σχεδόν ένα χρόνο, οι πολύ διαφορετικές απαιτήσεις τους και τα όρια σε ό,τι θα παραχωρούσε η κάθε πλευρά έχουν αποδειχθεί εμπόδιο για οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη συμφωνία.
Η απαίτηση του Ιράν να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ έχει επισημανθεί ως ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς δεν είχε κανέναν έλεγχο επί των στενών πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Ο δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι αντέδρασε αμέσως στα σχόλια του Ιράν, δηλώνοντας στο CNN: «Ποιος ξέρει αν κάτι από αυτά είναι αλήθεια, αλλά αν αυτή η συμφωνία δώσει στο Ιράν το δικαίωμα να ελέγχει τα στενά, αυτό θα είναι καταστροφικό για τον κόσμο».
Ο ίδιος ο Τραμπ δεν έχει σχολιάσει άμεσα τις απαιτήσεις του Ιράν, αλλά δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «θα βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της κυκλοφοριακής συμφόρησης στα Στενά του Ορμούζ». Εμπειρογνώμονες και αναλυτές εκτιμούν ότι οι ακραίες απαιτήσεις του Ιράν είναι απίθανο να γίνουν αποδεκτές από τις ΗΠΑ, αλλά μάλλον θα αποτελέσουν τη βάση για τις διαπραγματεύσεις.
Συμμετέχει το Ισραήλ στη συμφωνία;
Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ υποστηρίζει την απόφαση των ΗΠΑ να αναστείλουν τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν για δύο εβδομάδες, αλλά ότι η εκεχειρία δεν περιλαμβάνει τον Λίβανο. Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν είχε δηλώσει προηγουμένως ότι η συμφωνηθείσα εκεχειρία κάλυπτε «όλες τις περιοχές, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Το γραφείο του Νετανιάχου δήλωσε ότι η Τεχεράνη πρέπει να ανοίξει αμέσως τα στενά και να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον των ΗΠΑ, του Ισραήλ και των χωρών της περιοχής. Το Ισραήλ δήλωσε επίσης ότι υποστηρίζει τις προσπάθειες των ΗΠΑ να διασφαλίσουν ότι το Ιράν δεν θα αποτελεί πλέον απειλή σε θέματα πυρηνικών, πυραύλων ή «τρομοκρατίας».
Η ισραηλινή επίθεση στο Λίβανο έχει σκοτώσει τουλάχιστον 1.500 άτομα και έχει εκτοπίσει 1,2 εκατομμύρια κόσμο. Ο Λίβανος εμπλέχθηκε στον πόλεμο όταν η Χεζμπολάχ εκτόξευσε ρουκέτες εναντίον του Ισραήλ σε ένδειξη αλληλεγγύης προς την Τεχεράνη.
Τι θα συμβεί στη συνέχεια;
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, ο οποίος συνέβαλε στη διαμεσολάβηση για την κατάπαυση του πυρός, ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ότι είχε προσκαλέσει τις αντιπροσωπείες του Ιράν και των ΗΠΑ να συναντηθούν στο Ισλαμαμπάντ την Παρασκευή.
Η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι θα συμμετάσχει στις συνομιλίες. Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο διεξαγωγής διαπροσωπικών συνομιλιών με το Ιράν, αλλά αυτές δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.
Τι συνέβη τις ώρες πριν ο Τραμπ αναστείλει την προθεσμία του;
Αργά την Τρίτη, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν προέτρεψε τον Τραμπ να παρατείνει την προθεσμία του κατά δύο εβδομάδες, ώστε να δοθεί η δυνατότητα προώθησης της διπλωματίας. Σε ανάρτησή του στο X, ο Σεμπάζ Σαρίφ, η χώρα του οποίου ηγείται των διαπραγματεύσεων, ζήτησε επίσης από το Ιράν να ανοίξει για δύο εβδομάδες τα Στενά του Ορμούζ.
Η Κίνα, που είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τεχεράνης, ενθάρρυνε τους Ιρανούς να βρουν τρόπο για κατάπαυση του πυρός καθώς προχωρούσαν οι συνομιλίες, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που δεν είχαν εξουσιοδότηση να σχολιάσουν και μίλησαν στο AP υπό τον όρο της ανωνυμίας. Ο Τραμπ δήλωσε στην AFP την Τρίτη ότι πιστεύει ότι η Κίνα βοήθησε να φέρει το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Με την εκστρατεία για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ να εντείνεται, τα ποσοστά αποδοχής του Τραμπ έχουν φτάσει στο χαμηλότερο επίπεδο που έχουν καταγραφεί ποτέ, θέτοντας το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα σε κίνδυνο να χάσει τη μικρή πλειοψηφία του στο Κογκρέσο. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι μια σημαντική πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται στον πόλεμο και είναι απογοητευμένη από την αύξηση της τιμής της βενζίνης.
