ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ
ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
ΑΡΘΡΟ 19 Καθένας έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της γνώμης και της έκφρασης
Βροχόπτωση στην Αθήνα (ΚΩΣΤΑΣ ΤΖΟΥΜΑΣ/EUROKINISSI)
Eurokinissi
Νέα επιδείνωση θα σημειώσει ο καιρόςαπό σήμερα, Κυριακή 1 Νοεμβρίου, με ισχυρές βροχές και καταιγίδες ενώ υπάρχει πιθανότητα να εκδηλωθούν και χαλαζοπτώσεις. Η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία προχώρησε σε νέο έκτακτο δελτίο επιδείνωσης, προειδοποιώντας για φαινόμενα που θέλουν προσοχή τουλάχιστον έως τη Δευτέρα (2/11).
Ειδικότερα και σύμφωνα με την επικαιροποίηση του έκτακτου δελτίου της ΕΜΥ, το νέο κύμα κακοκαιρίας θα επηρεάσει κυρίως τα δυτικά, τα βόρεια και την ανατολική νησιωτική χώρα, τουλάχιστον έως και τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου.
Η μεταβολή οφείλεται σε δύο διαδοχικά βαρομετρικά χαμηλά, τα οποία βρίσκονται κοντά μεταξύ τους τόσο χωρικά όσο και χρονικά και αναμένεται να προκαλέσουν βροχές και καταιγίδες από σήμερα έως και την Τρίτη, κυρίως στα δυτικά, τα βόρεια και το Ανατολικό Αιγαίο.
Οι περιοχές που χρειάζονται προσοχή
Κατά τόπους ισχυρές βροχές και καταιγίδες προβλέπονται σήμερα:
Στα νησιά του Ιονίου έως το μεσημέρι.
Στην Ήπειρο, τη δυτική Στερεά και τη δυτική και νότια Πελοπόννησο έως το απόγευμα.
Στην κεντρική και ανατολική Μακεδονία από τις πρωινές ώρες έως αργά τη νύχτα.
Στα νησιά του βόρειου και ανατολικού Αιγαίου από τις απογευματινές ώρες έως αργά τη νύχτα.
Στα Δωδεκάνησα από το απόγευμα.
Στη Δυτική Ελλάδα οι καταιγίδες έχουν ήδη ξεκινήσει και αναμένεται να ενταθούν, ενώ στην Αττική η εντονότερη βροχόπτωση προβλέπεται από το μεσημέρι προς το απόγευμα.
Τη Δευτέρα ισχυρές βροχές και καταιγίδες αναμένονται κατά διαστήματα στα νησιά του Ιονίου από τις πρωινές ώρες.
Στην Ήπειρο, τη δυτική Στερεά και τη δυτική Πελοπόννησο τα φαινόμενα θα εκδηλωθούν από το απόγευμα έως αργά τη νύχτα.
Στα Δωδεκάνησα προβλέπονται κατά διαστήματα ισχυρές βροχές και καταιγίδες έως τις βραδινές ώρες.
Σύμφωνα με την πρόγνωση, βροχερές αναμένεται να είναι και οι ημέρες της Δευτέρας και της Τρίτης.
Διαδοχικά βαρομετρικά συστήματα θα διατηρήσουν τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες στη χώρα, τουλάχιστο έως την Τρίτη 03/11. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του καιρού θα είναι:
Οι ισχυρές κατά τόπους βροχές και καταιγίδες
Οι χαλαζοπτώσεις, κυρίως σε θαλάσσιες, νησιωτικές και παράκτιες περιοχές
Η ενίσχυση των ανέμων στα πελάγη
Πότε υποχωρεί η κακοκαιρία
Πιο αναλυτικά, οι βροχές και σποραδικές καταιγίδες που εκδηλώνονται σε πολλές περιοχές της χώρας το μεσημέρι του Σαββάτου 31/10 αναμένεται να ενισχυθούν από τις βραδινές ώρες στο Ιόνιο. Στη συνέχεια και έως το μεσημέρι της Κυριακής 01/11 φαινόμενα, κατά τόπους ισχυρά, αναμένονται στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας. Ιδιαίτερα για την Αττική, πιθανότητα ισχυρών φαινόμενων υπάρχει από τις πρώτες πρωινές ώρες κι έπειτα.
Από το απόγευμα της Κυριακής 01/10 έως και τα μεσάνυχτα προς Δευτέρα 02/10 βροχές και καταιγίδες θα εκδηλωθούν κυρίως στην Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία, στη Θράκη και στα νησιά του Αιγαίου. Σημειώνεται ότι τα φαινόμενα στην Κεντρική Μακεδονία, περιλαμβανομένου του νομού Θεσσαλονίκης θα είναι κατά τόπους ισχυρά.
Χαλαζοπτώσεις αναμένονται κυρίως σε θαλάσσιες, νησιωτικές και παράκτιες περιοχές καθ΄όλη τη διάρκεια της Κυριακής 01/11. Οι άνεμοι στο Αιγαίο θα πνέουν από νότιες διευθύνσεις έως 6 με 7 μποφόρ κατά τόπους.
Στους χάρτες των εικόνων 1 και 2 παρουσιάζεται η θέση του βαρομετρικού χαμηλού, ο άνεμος κοντά στο έδαφος και η βροχόπτωση που αναμένονται (α) το πρωί και (β) τις πρώτες βραδινές ώρες της Κυριακής 01/11.
Σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση του επεισοδίου βροχόπτωσης (RPI), η οποία εφαρμόζεται από τη μονάδα Meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, το επεισόδιο βροχόπτωσης της Κυριακής 01/11 κατατάσσεται στην Κατηγορία 4 (Πολύ Σημαντική).
Τα έως τώρα διαθέσιμα δεδομένα υποδεικνύουν μια πρόσκαιρη σχετική ύφεση των φαινόμενων από τις πρώτες έως το απόγευμα της Δευτέρας 02/11 ενώ εκ νέου ενίσχυσή τους αναμένεται από το βράδυ της Δευτέρας 02/11. Περισσότερα για την εξέλιξη του καιρού μπορείτε να δείτε σε επόμενες ανακοινώσεις μας.
Διαδηλωτές και ειδικοί μιλούν στην «Εφ.Συν.» για το νέο κύμα της κοινωνικής έκρηξης ενάντια στην ακρίβεια, τη στεγαστική επισφάλεια και την έλλειψη προοπτικής σε Ελλάδα και Ευρώπη
Από τα γαλλικά σχολεία μέχρι τις πλατείες της Μαδρίτης και τους δρόμους των Τιράνων οι νέοι αμφισβητούν όλο και πιο έντονα το μαύρο μέλλον που προδιαγράφεται γι’ αυτούς, με διαφορετικές αφορμές αλλά με κοινό τόπο το εξοντωτικό κόστος ζωής και την κλιμάκωση των στρατιωτικών εξοπλισμών σε βάρος των κοινωνικών δαπανών.
Τη σκυτάλη από τα μαχητικά ευρωπαϊκά κινήματα και από τις μαζικές διαμαρτυρίες της περασμένης Τετάρτης στην Ελλάδα παίρνουν συλλογικοί φορείς, την ώρα που κυβερνητικοί αξιωματούχοι «μιμούνται» την τρομολαγνική ρητορική του Μακρόν, του Ράμα και άλλων ηγετών προκειμένου να απονομιμοποιήσουν τις μεγαλειώδεις κινητοποιήσεις στο εξωτερικό και να αποθαρρύνουν αντίστοιχες στο εσωτερικό.
Εργατικά συνδικάτα, πολιτικές και κινηματικές συλλογικότητες ενώνουν στις 11 Νοεμβρίου τις φωνές τους με τους Ισπανούς απεργούς και στις 25 Νοεμβρίου διοργανώνουν γενική απεργία σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, ζητώντας να μπει ένα τέλος στην ακρίβεια που δοκιμάζει τις αντοχές τους σε κάθε τομέα της ζωής τους.
Σε απόγνωση
Την ανάγκη ανατροπής των κυβερνητικών πολιτικών και της ίδιας της κυβέρνησης Μητσοτάκη τονίζουν στην «Εφ.Συν.» νεαροί διαδηλωτές καταγγέλλοντας παράλληλα τη διάβρωση δικαιωμάτων, θεσμών και τελικά του κοινωνικού ιστού.
«Βγήκα στον δρόμο γιατί πραγματικά δεν υπάρχει άλλη λύση. Η πολιτεία δεν μας ακούει και δεν πρόκειται να το κάνει αν δεν είμαστε πολλοί» δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο Νικηφόρος, δευτεροετής φοιτητής της σχολής Πολιτικών Μηχανικών του Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Την Τετάρτη κατέβηκε για πρώτη φορά σε πορεία. Αφορμή στάθηκε η «άδικη καταστολή στους Γάλλους και τους Αλβανούς διαδηλωτές» λέει ο 20χρονος, επιβεβαιώνοντας ότι η αστυνομική βία μπορεί να κλιμακώσει τη συλλογική δράση.
«Πάνω από όλα συμμετείχα γιατί πουθενά δεν γίνεται η παραμικρή υποχώρηση απέναντι στις κοινωνικές διεκδικήσεις. Το ελληνικό κράτος δεν βοηθά τους πιο αδύναμους. Οι πολιτικοί δεν νοιάζονται καν για την εμπιστοσύνη του κόσμου, ώστε να εκλεγούν ξανά. Ποντάρουν μόνο στη διαπλοκή και στην αποχή. Το σύστημα μας θέλει σιωπηλούς και χωρίς κριτική σκέψη. Τα ΜΜΕ δεν προβάλλουν τα αιτήματά μας, αλλά δεν μπορούν να κρύψουν την αλήθεια, γιατί όλοι τη ζουν» προσθέτει.
Ο Νικηφόρος λέει ότι νιώθει ένα είδος απόγνωσης κι ας μην είναι στα όρια της επιβίωσης. «Οσοι δεν σηκώνουν κεφάλι, καταστρέφονται μέρα με τη μέρα. Ζητάμε τα αυτονόητα, να μη δουλεύουμε όλη μέρα, να μην πέφτουν ταβάνια στα κεφάλια μας στις τάξεις» υπογραμμίζει προσθέτοντας: «Η απάντηση δεν είναι στο χρεοκοπημένο πολιτικό σύστημα και στην ακροδεξιά. Είναι στην αντίσταση, με όποιους τρόπους, και στην ενότητα. Ετσι κατά τη γνώμη μου θα έρθει η σύγκρουση. Οχι με το να σπας βιτρίνες. Αλλά χάος είναι η δική τους διακυβέρνηση. Γυαλιά καρφιά έχουν κάνει τις δικές μας ζωές».
Στον δρόμο η νέα γενιά συναντά και παλαιότερες. «Το αφήγημα ότι υπάρχει ανάπτυξη δεν υφίσταται. Δεν μπορείς να κοροϊδέψεις τις ανάγκες σου. Χαμένος αγώνας είναι μόνο ο αγώνας που δεν δόθηκε» δίνει το σύνθημα ο 53χρονος Στέλιος από τον Αντιφασιστικό Συντονισμό Αθήνας-Πειραιά.
(Nick Paleologos / SOOC)
Με αφορμή τις κινητοποιήσεις τονίζει την ανάγκη υπέρβασης του δόγματος TINA («Δεν Υπάρχει Εναλλακτική»), υποστηρίζοντας πως για την υπηρέτησή του «στην Ελλάδα δουλεύει όλος ο μηχανισμός προπαγάνδας μαζί με τις απογοητεύσεις, όπως η ήττα του ΣΥΡΙΖΑ, που έγινε τελικά αυτό που φοβόταν, μια παρένθεση στη φιλελεύθερη πολιτική. Δεν είμαι ευχαριστημένος και από άλλα κόμματα, αλλά ειδικά η σημερινή κυβέρνηση πρέπει να ανατραπεί. Εχει επιλέξει τη φτωχοποίησή μας και τους τρόπους να αλληλοβοηθιούνται οι πλούσιοι. Ολα τα λεφτά κατευθύνονται σε συγκεκριμένες τσέπες».
Εκτιμά πως «η δαιμονοποίηση της Αριστεράς θα εντείνεται όσο εντείνονται οι “απειλές” για πόλεμο και θα πληθαίνουν οι αναφορές σε υποτιθέμενο “εθνικό κίνδυνο”. Η Αριστερά προτάσσει τις κοινωνικές ανάγκες απέναντι στους σχεδιασμούς τους. Σοσιαλδημοκρατικές ή δεξιές κυβερνήσεις αφήνουν έδαφος στην άνοδο της ακροδεξιάς. Στην Ελλάδα φοβούνται ότι θα συμβεί κάτι μεγάλο σαν τη Γαλλία, αλλά έχουν και μια αλαζονεία ότι “θα το τσακίσουμε γιατί το καταφέραμε τα προηγούμενα χρόνια”. Αυτό βασίζεται και στην αδρανοποίηση της Δικαιοσύνης από την κυβέρνηση».
Πολυμέτωπος εκβιασμός
Γιατί όμως συγχρονίζονται οι διαδηλωτές σε Γαλλία, Ιταλία, Αλβανία, Βέλγιο, ακόμα και στην Ινδία; Η Λουκία Κοτρωνάκη, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης, απαντά πως «το δυσβάσταχτο κόστος ζωής τέμνει πολιτικά, γεωγραφικά και χωρικά νεανικά ακροατήρια, καθώς για πρώτη φορά στην Ιστορία οι μελλοντικές γενιές είναι σίγουρες ότι θα ζήσουν χειρότερα από τις προηγούμενες. Στο όνομα ποιας μελλοντικής προοπτικής ανταμοιβής να υποστούν αυτόν τον πολυμέτωπο εκβιασμό; Να κάνουν υπομονή για τι;»Για πρώτη φορά στην Ιστορία οι μελλοντικές γενιές είναι σίγουρες ότι θα ζήσουν χειρότερα από τις προηγούμενες, εξηγεί η επίκουρη καθηγήτρια Λουκία Κοτρωνάκη
Υπογραμμίζει πως πρόκειται για «γενιές που, παρ’ όλο που έχουν διαμορφωθεί σε περιβάλλοντα διαρκών κρίσεων, δεν έχουν αποδεχτεί ως “συνταγή ζωής” τον επιβιωτισμό: τη μίζερη αναπαραγωγή του “ελάχιστου εαυτού” μέσα από στρατηγικές ατομικών λύσεων και ευεργετημάτων που υπόσχονται τα πελατειακά δίκτυα στα οποία ενδεχομένως θα μπορούσαν να ενταχθούν για να επιβιώσουν. Δεν κουβαλούν το βάρος της ήττας και της ατίμωσης των προσδοκιών, των κατακρεουργημένων οραμάτων και έχουν πολλά χρόνια ζωής μπροστά τους για να τα φαντάζονται ως ένα ατέρμονο κρυφτό με την ανέχεια και τη δυστοπία».
Μιλώντας για τη συλλογική αντιμετώπιση της μετατροπής των πρώην μεσαίων στρωμάτων σε νεόπτωχα η καθηγήτρια σχολιάζει: «Στη Γαλλία η πολιτική των αλλαγών έχει την υπογραφή της πολιτικής της διεκδίκησης. Η διαδήλωση, η γενική απεργία αποτελούν εξίσου συμβολικά κρίσιμες και ηθικά νομιμοποιημένες μορφές πολιτικής συμμετοχής με την ψήφο. Η συμμετοχή σε αυτές δεν αντιμετωπίζεται ως “ανάρμοστη” και καταχρηστική πολιτική συμπεριφορά, αλλά ως ενάρετη και πολιτειακά ενσυνείδητη πολιτική πρακτική.
Σ’ αυτό ασφαλώς συνεπικουρεί το γεγονός ότι, έστω και αποδυναμωμένοι, οι κύριοι φορείς και κοινωνικοί θεσμοί εκπροσώπησης (συνδικάτα, συνομοσπονδίες εργαζομένων, ενίοτε οι δημοτικές αρχές) επιτελούν τις βασικές λειτουργίες τους: εκπροσωπούν τα συμφέροντα του χώρου της εργασίας στις διαπραγματεύσεις με την εργοδοσία (όχι το αντίστροφο, όπως συχνά συμβαίνει στην Ελλάδα) και επιχειρούν να διεμβολίσουν το πολιτικό σύστημα και τον δημόσιο χώρο με τα αιτήματα και τις αγωνίες των εργαζομένων. Τέλος, η Γαλλία έχει διαγράψει -και διαγράφει- μακρά διαδρομή στην ποιητική της διαμαρτυρίας. Το βλέπουμε στα ευφάνταστα και ανεξάντλητης επινόησης ρεπερτόρια δράσης: στις χορογραφίες των μπλοκ των διαδηλωτών, στις εναλλαγές των ηχοχρωμάτων και των νοημάτων των συνθημάτων, στη θεατρικότητα των μορφών διαμαρτυρίας, στη σύνδεση μεταξύ γιορτής και διαδήλωσης».
Διαταξικό υπόβαθρο
Για το κοινωνικό υπόβαθρο των διαμαρτυρόμενων εντός και εκτός των συνόρων μάς μιλά η επίκουρη καθηγήτρια Λουκία Κοτρωνάκη. «Η σύνθεση του πλήθους της διαδήλωσης στη Γαλλία είναι διαταξική λόγω του ιδιαίτερου, αρχικά, εκπαιδευτικού χαρακτήρα των κινητοποιήσεων. Συμμετείχαν μαθητές από τα παραμελημένα παρισινά προάστια όσο και φοιτητές/τριες των “μεγάλων” πανεπιστημιακών σχολών. Η ταυτότητα του μαθητή/φοιτητή και του εκπαιδευτικού υπερτάσσεται της “αυστηρά” ταξικής τοποθέτησης αυτού στην κοινωνική πυραμίδα. Τούτο δεν σημαίνει πως τα κίνητρα συμμετοχής δεν είναι κατεξοχήν υλικά ή ότι τα αιτήματα δεν περικλείουν την αγωνία για πολιτικές τομές και εκτός εκπαιδευτικής τροχιάς. Τούτο καταδεικνύει σε μεγάλο βαθμό την ένταση και το εύρος των προβλημάτων και αδιεξόδων που απορρέουν από τις αλλεπάλληλες πολιτικές δημοσιονομικής λιτότητας και υλικής αποστέρησης στην καθημερινότητα. Ολοένα και περισσότερες κοινωνικές ομάδες, συχνά από διαφορετικές ταξικές αφετηρίες, κινούνται στον άξονα ενός υλικά και ηθικά βαλτωμένου παρόντος χωρίς τη μελλοντική προοπτική κοινωνικής κινητικότητας και ανέλιξης μέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Αυτός ο συνδυασμός παροντικής εξάντλησης και μελλοντικής δυσοίωνης προοπτικής βρίσκεται στον πυρήνα των διαμαρτυριών».
Σύμφωνα με τον καθηγητή Σεραφείμ Ι. Σεφεριάδη, απαιτείται η συγκρότηση ενός μαχητικού προγράμματος συστημικών ρήξεων
Η ευθύνη της Αριστεράς
Την κοινή πηγή του ξεσηκωμού στις διαφορετικές χώρες θίγει ο Σεραφείμ Ι. Σεφεριάδης, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και διευθυντής του Εργαστηρίου Συγκρουσιακής Πολιτικής στο Πάντειο και Life Member στο Cambridge. «Δεν είναι άλλη από τον συστημικό παραλογισμό ενός καπιταλισμού σε δομική σήψη, ο οποίος μέσω του νεοφιλελεύθερου υποδείγματος αδυνατεί πλέον να εγγυηθεί ακόμη και τους στοιχειώδεις όρους της κοινωνικής αναπαραγωγής.
Στο φόντο μιας χαώδους διεύρυνσης των ανισοτήτων -όπου ο χυδαίος πλουτισμός μιας χούφτας οικογενειών εδράζεται στη συστηματική φτωχοποίηση των πολλών- η ακρίβεια, η στεγαστική ασφυξία και η κατάρρευση του κοινωνικού κράτους δεν αποτελούν διαχειριστικές “αστοχίες”, αλλά οργανικά αποτελέσματα αυτής της βίαιης αναδιανομής. Την ίδια στιγμή το κράτος δηλώνει οικονομικά ανίκανο να χρηματοδοτήσει τη στέγη, την υγεία ή την παιδεία, αλλά εμφανίζεται εξαιρετικά αποτελεσματικό στην επιδότηση της κερδοφορίας, των εξοπλισμών και της καταστολής.
«Αν η έλλογη αυτή οργή δεν μετουσιωθεί σε οργανωμένη σύγκρουση με τις δομές της εκμετάλλευσης, το πολιτικό κενό θα τείνει να καλυφθεί από την Ακροδεξιά»
Η αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτής της συνθήκης δεν πρόκειται να προέλθει από επιδόματα-ψίχουλα ούτε από ευφάνταστες διαχειριστικές αλχημείες εντός του υπάρχοντος πλαισίου. Απαιτείται η συγκρότηση ενός μαχητικού προγράμματος συστημικών ρήξεων, με επίκεντρο τον κοινωνικό προγραμματισμό και τον εργατικό-κοινωνικό έλεγχο στους κρίσιμους τομείς της οικονομίας. Η δημοκρατία είτε θα διευρυνθεί ως ουσιαστικός έλεγχος της κοινωνίας πάνω στον πλούτο που παράγει, είτε θα αυτοαναιρεθεί αφήνοντας πεδίο στον εκβαρβαρισμό».
«Η απάντηση δεν είναι στο χρεοκοπημένο πολιτικό σύστημα και στην Aκροδεξιά, αλλά στην αντίσταση και στην ενότητα» (AP Photo/Thanassis Stavrakis)
Πώς όμως το νέο κύμα διαδηλώσεων στη χώρα μας δεν θα γίνει ένα πρόσκαιρο «πυροτέχνημα»; Οπως αναφέρει ο κ. Σεφεριάδης, «το δίδαγμα της προηγούμενης δεκαετίας είναι σαφές. Η αυθόρμητη οργή και η οριζόντια δικτυακή διαμαρτυρία μπορούν να προκαλέσουν ισχυρούς τριγμούς, αλλά αν δεν αποκτήσουν οργανωτική στερεότητα και στρατηγικό προσανατολισμό, μοιραία οδηγούν στην απογοήτευση και την ανάσχεση. Παρά το γεγονός ότι η βαθιά καχυποψία της νεολαίας και των λαϊκών στρωμάτων απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα είναι εύλογη ως υγιής αντίδραση στο άγος της γραφειοκρατικοποίησης, μια ασύντακτη αμφισβήτηση κινδυνεύει σε τελική ανάλυση να υπονομεύσει τη δυναμική της».
Ο ίδιος συμπληρώνει πως η «μαζικοποίηση οφείλει να στηριχθεί σε δύο πυλώνες. Πρώτον, στην οικοδόμηση σταθερών, δημοκρατικών δομών βάσης στους χώρους δουλειάς, στα Πανεπιστήμια και στις γειτονιές που θα δίνουν φωνή στα ίδια τα υποκείμενα και θα περιφρουρούν την αυτονομία του αγώνα. Δεύτερον, στη διατύπωση συγκεκριμένων μεταβατικών αιτημάτων που ξεκινούν από τις πιεστικές βιοτικές ανάγκες της κοινωνίας -μισθοί, στέγη, δημόσια αγαθά-, αλλά η ίδια η διεκδίκησή τους επιβάλλει τη σύγκρουση με το σύστημα. Αν η έλλογη αυτή οργή δεν μετουσιωθεί σε οργανωμένη σύγκρουση με τις δομές της εκμετάλλευσης, το πολιτικό κενό θα τείνει να καλυφθεί από την ακροδεξιά. Εδώ ακριβώς έγκειται η τεράστια ευθύνη της Αριστεράς».
Σύμφωνα με τις τρέχουσες προβλέψεις, η Βουλή των Αντιπροσώπων αναμένεται να περιέλθει στον έλεγχο των Δημοκρατικών, ενώ η μάχη για τη Γερουσία διαγράφεται αμφίρροπη
Οι ενδιάμεσες εκλογές μπορεί να ανατρέψουν τους συσχετισμούς στο Καπιτώλιο (AP Photo/J. Scott Applewhite)
Παρότι οι ενδιάμεσες εκλογές γίνονται στον απόηχο του πολέμου στο Ιράν, για τους Αμερικανούς το Ιράν φαίνεται μακριά και ο εναγκαλισμός με το Ισραήλ έχει κουράσει. Το βέβαιο είναι ότι οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ και οι εκλογές στο Ισραήλ είναι αλληλένδετες εξαιτίας της ειδικής σχέσης Τραμπ – Νετανιάχου και δεν αφορούν απλώς τη διακυβέρνηση της μιας ή της άλλης χώρας, όπως στο παρελθόν. Η μελλοντική κυβέρνηση του Ισραήλ –με ή χωρίς τον Νετανιάχου– θα έχει άμεσο αντίκτυπο στη Μέση Ανατολή και οποιαδήποτε αλλαγή στον εκλογικό χάρτη των ΗΠΑ θα μπορούσε να διαμορφώσει όχι μόνο τους πολέμους, αλλά και τις εξελίξεις στην Ε.Ε., τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας, της γεωπολιτικής και τις διεθνείς σχέσεις.
Τα θέματα στις ΗΠΑ
Το κόστος ζωής, ο πληθωρισμός, η στέγαση, η υγειονομική περίθαλψη, οι θέσεις εργασίας και τα κέντρα δεδομένων (data centers) αποτελούν ζητήματα που απασχολούν έντονα την κοινή γνώμη. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρίσκεται, επίσης, ο ρόλος του χρήματος στην πολιτική. Τα ποσά που δαπανώνται για τις προεκλογικές εκστρατείες στις ομοσπονδιακές εκλογές έχουν διπλασιαστεί τα τελευταία 20 χρόνια, ενώ αλλάζουν και οι σχετικοί κανόνες.
(AP Photo/Allison Robbert)
Τα όπλα των Δημοκρατικών
Με βάση τα πρότυπα παρακολούθησης του παρελθόντος, τεκμηριώνονται τα πλεονεκτήματα των Δημοκρατικών εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου:
Ασυνήθιστα υψηλό ενδιαφέρον για τα εκλογικά μεγέθη, με σαφές προβάδισμα των Δημοκρατικών έναντι των Ρεπουμπλικανών. Το πλεονέκτημα των Δημοκρατικών δεν εμφανίζεται μόνο στην πρόθεση ψήφου, αλλά και σε δείκτες πολιτικής εμπλοκής και κινητοποίησης.
Στις ενδιάμεσες εκλογές ευνοείται η αντιπολίτευση και όχι ο πρόεδρος. Σύμφωνα με ανάλυση του Brookings, το κόμμα του προέδρου έχασε έδρες στις 20 από τις 22 ενδιάμεσες εκλογές από το 1938 έως το 2022.
Το χαμηλό ποσοστό αποδοχής του έργου του προέδρου Τραμπ δεν αφήνει να διασφαλιστούν τα οφέλη για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Στη δημοσκόπηση AP-NORC του Οκτωβρίου, περίπου τα τρία τέταρτα των ερωτηθέντων αποδοκίμαζαν τον χειρισμό της οικονομίας από τον Τραμπ και το 79% αποδοκίμαζε τον χειρισμό του κόστους ζωής. Παράλληλα, περίπου οκτώ στους δέκα ψηφοφόρους ζητούσαν σημαντική αλλαγή ή πλήρη ανατροπή του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Ενώ στο παρελθόν ζητήματα όπως το Ιράν ή οι τιμές των καυσίμων συγκαταλέγονταν στα σημαντικότερα θέματα, στην τρέχουσα εκλογική περίοδο το κυρίαρχο ζήτημα είναι ο «πληθωρισμός και το κόστος ζωής» – ο τομέας στον οποίο οι Δημοκρατικοί διαθέτουν σημαντικό προβάδισμα.
Το δεύτερο σημαντικότερο ζήτημα σε αυτόν τον κύκλο εντάσσεται στην κατηγορία «απειλές κατά της δημοκρατίας». Πρόκειται για το ζήτημα που θεωρείται το πιο κρίσιμο από τους Δημοκρατικούς και στο οποίο, επίσης, απολαμβάνουν ένα μεγάλο πλεονέκτημα.
Τα όπλα των Ρεπουμπλικανών
Υπάρχουν ακόμη σημαντικά πλεονεκτήματα για τους Ρεπουμπλικανούς, στα οποία δεν δίνεται η δέουσα βαρύτητα στην κάλυψη της φετινής προεκλογικής περιόδου:
Η κομματική ταύτιση παραμένει ισορροπημένη.
Ο πρόεδρος Τραμπ εξακολουθεί να επωφελείται από μια αφοσιωμένη κομματική βάση.
Οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούν το προβάδισμα σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η ασφάλεια των συνόρων και η μετανάστευση, η εγκληματικότητα, καθώς και η απασχόληση και η οικονομία.
Συνολικά, στο ερώτημα ποιο κόμμα διαχειρίζεται καλύτερα τα ζητήματα που θεωρούνται σημαντικότερα από τους ψηφοφόρους, οι Δημοκρατικοί προηγούνται οριακά, με διαφορά μόλις τριών ποσοστιαίων μονάδων.
Η οργάνωση «MAGA Inc.» και οι επιτροπές στήριξης του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος διαθέτουν ισχυρή οικονομική θέση.
Η εικόνα του Δημοκρατικού Κόμματος παραμένει αρκετά αδύναμη, με βάση τα ιστορικά δεδομένα.
Τα σημερινά ποσοστά των Ρεπουμπλικανών είναι καλύτερα σε σύγκριση με εκλογικές αναμετρήσεις του παρελθόντος (όπως το 2006, το 2008 και το 2018), κατά τις οποίες οι Δημοκρατικοί είχαν σημειώσει σημαντικά κέρδη στο Κογκρέσο.
Ο αριθμός των εδρών που κρίνονται οριακά («αμφίρροπες» ή με ελαφρύ προβάδισμα για κάποια πλευρά) είναι εξαιρετικά ισορροπημένος (18 έδρες για τους Ρεπουμπλικανούς και 18 για τους Δημοκρατικούς), γεγονός που υποδηλώνει ότι η μάχη για τη Βουλή των Αντιπροσώπων θα είναι αμφίρροπη και όχι μια εκλογική αναμέτρηση που χαρακτηρίζεται από σαρωτικό ρεύμα υπέρ της μιας πλευράς.
Το διακύβευμα
Στις 3 Νοεμβρίου 2026, οι Αμερικανοί θα ψηφίσουν στις πιο σημαντικές ενδιάμεσες εκλογές. Από τις κάλπες θα κριθούν οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων και οι 35 έδρες της Γερουσίας. Οι νέοι βουλευτές και γερουσιαστές θα συγκροτήσουν το 120ό Κογκρέσο των ΗΠΑ, που θα αρχίσει να λειτουργεί τον Ιανουάριο του 2027. Σύμφωνα με τις τρέχουσες προβλέψεις, η Βουλή των Αντιπροσώπων αναμένεται να περιέλθει στον έλεγχο των Δημοκρατικών, ενώ η μάχη για τη Γερουσία διαγράφεται αμφίρροπη. Εκτός από το Κογκρέσο, πάνω από 30 Πολιτείες θα εκλέξουν κυβερνήτες και γενικούς εισαγγελείς, με σημαντικές συνέπειες για την επιβολή του νόμου, την εκπαιδευτική πολιτική και την ασφάλεια των κοινοτήτων και το μεταναστευτικό σε πολιτειακό επίπεδο. Το εκλογικό αποτέλεσμα επεκτείνεται σε κάθε γωνιά της αμερικανικής ζωής.
Παρά το ότι η ρητορική της «κρισιμότητας» είναι συνηθισμένη σε πολιτικές αναμετρήσεις, σε αυτές τις εκλογές είναι συγκεκριμένο το διακύβευμα. Το πρώτο είναι ο έλεγχος του Κογκρέσου. Το δεύτερο είναι η ισχύς της κυβέρνησης Τραμπ. Οι εκλογές αποτελούν ένα άτυπο εθνικό δημοψήφισμα για το δεύτερο μισό της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ. Το τρίτο είναι η τύχη του προέδρου Τραμπ. Ο ίδιος ο Τραμπ τον Ιανουάριο του 2026 σε συνέδριο των Ρεπουμπλικανών ήταν ξεκάθαρος: «Πρέπει να κερδίσουμε τις ενδιάμεσες εκλογές, γιατί αν δεν τις κερδίσουμε θα βρουν έναν λόγο να με παραπέμψουν».
(AP Photo/Lynne Sladky)
Τα δύο σενάρια
Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026 δεν θα κρίνουν ποιος θα είναι πρόεδρος των ΗΠΑ. Θα κρίνουν ποιος θα ελέγχει το Κογκρέσο για τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρίας Τραμπ. Με βάση τις αναλύσεις του Reuters, τα σενάρια είναι: (1) η επικράτηση των Δημοκρατικών σε τουλάχιστον ένα σώμα, (2) η διατήρηση ελέγχου και των δύο σωμάτων από τους Ρεπουμπλικανούς.
● Σενάριο 1: Ηττα των Ρεπουμπλικανών
Οι Δημοκρατικοί κερδίζουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων ή και τα δύο σώματα, η προεδρική ατζέντα περιορίζεται, ανοίγει ο δρόμος για κοινοβουλευτικές έρευνες σχετικά με τις αποφάσεις της κυβέρνησης, τις δαπάνες και την εφαρμογή της πολιτικής της και ενισχύεται η δυνατότητα των Δημοκρατικών να εμποδίζουν νομοθετικές πρωτοβουλίες και να πιέζουν την κυβέρνηση στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό. Εάν κερδίσουν και τη Γερουσία, αποκτούν επιπλέον επιρροή στις εγκρίσεις ανώτερων διορισμών και δικαστών.
● Σενάριο 2: Εκλογική νίκη των Ρεπουμπλικανών
Ο Τραμπ στα δύο τελευταία χρόνια της θητείας του θα έχει μεγαλύτερη δυνατότητα νομοθετικής δράσης και θα παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως επιβεβαίωση της ατζέντας του. Θα θεωρήσει ότι η Αμερική νομιμοποιεί τον τραμπισμό. Οι Ρεπουμπλικανοί θα έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να προωθήσουν δημοσιονομικά μέτρα, αυστηροποίηση στη μεταναστευτική πολιτική και άλλες προτεραιότητες. Θα επιχειρήσει «να τελειώσει στη δουλειά στο Ιράν» και θα δώσει στον εαυτό του το Νόμπελ Ειρήνης.
Οι συνέπειες στην Ευρώπη
Ως προς το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου, η Ευρώπη οφείλει να σταθμίσει την έκταση της ήττας ή της νίκης του Τραμπ. Μια διαφορά λίγων εδρών έχει διαφορετικές συνέπειες από μια μεγάλη αλλαγή πλειοψηφίας. Το σίγουρο είναι ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να σχεδιάζει την ασφάλειά της θεωρώντας δεδομένο ότι μια εκλογική ήττα του Τραμπ θα αποκαταστήσει τις διατλαντικές σχέσεις – υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα αλλάξει κάτι στην Ε.Ε. προς το χειρότερο.
Για την Ευρώπη, επομένως, ανοίγονται δύο διαδοχικά επίπεδα στρατηγικής: (1) βραχυπρόθεσμα, διατηρεί τη συνεργασία με τις ΗΠΑ και (2) μακροπρόθεσμα, αναπτύσσει ισχυρότερη αμυντική βιομηχανία, στρατιωτικές δυνατότητες και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε εμπορικές και ενεργειακές πιέσεις.
Μια νίκη των Δημοκρατικών (1ο σενάριο) θα περιορίσει τις κινήσεις του Τραμπ και θα ενίσχυες τις φωνές στο αμερικανικό Κογκρέσο υπέρ της στήριξης της Ουκρανίας και της συνεργασίας με το ΝΑΤΟ. Η εμπορική πολιτική θα μπορούσε να γίνει αντικείμενο εντονότερων κοινοβουλευτικών αντιπαραθέσεων, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτόματη κατάργηση των δασμών.
Μια νίκη των Ρεπουμπλικανών (2ο σενάριο) θα έδινε μεγαλύτερο περιθώριο δράσης στον Τραμπ, αλλά δεν θα εξάλειφε τις διαφωνίες με την Ευρώπη ή τους περιορισμούς που προκύπτουν από το αμερικανικό πολιτικό σύστημα. Θα διατηρούνταν η αβεβαιότητα των δασμών, η απροθυμία αμερικανικής βοήθειας προς την Ουκρανία και της αμερικανικής δέσμευσης στο ΝΑΤΟ. Βέβαια, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα είχαν ισχυρότερο κίνητρο να επιταχύνουν την ανάπτυξη κοινών αμυντικών δυνατοτήτων και να μειώσουν ορισμένες στρατηγικές εξαρτήσεις από τις ΗΠΑ.
Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιο κόμμα θα κερδίσει στις 3 Νοεμβρίου 2026, αλλά αν η Ευρώπη θα μπορέσει να προστατεύσει τα συμφέροντά της και στα δύο ενδεχόμενα. Εννοείται ότι οι δύο εκδοχές θα έχουν ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα.
