Αποκορύφωμα της γενικευμένης κρίσης στους χώρους δουλειάς είναι οι βίαιοι θάνατοι πέντε γυναικών χθες στις 4 τα ξημερώματα στο εργοστάσιο «Βιολάντα» εξαιτίας της μεγάλης έκρηξης, που προκάλεσε ανείπωτη θλίψη στο πανελλήνιο και μεγάλη οργή για τις ανθρώπινες ζωές, οι οποίες χάνονται σχεδόν καθημερινά στον βωμό των εργοδοτικών συμφερόντων και της κρατικής αδιαφορίας.
Το μανιτάρι φωτιάς πάνω από τις εγκαταστάσεις της μεγαλοβιομηχανίας μπισκότων και το τρομακτικό μέγεθος της καταστροφής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τα αίτια της τραγωδίας. Εργαζόμενοι εκσφενδονίστηκαν, αντικείμενα διεσπάρησαν σε μεγάλη έκταση και ο εκκωφαντικός θόρυβος ακούστηκε σε απόσταση 15 χιλιομέτρων.
Εξωφρενική μοιάζει η πιθανότητα να μη λειτούργησαν συστήματα ασφαλείας, που θα μπορούσαν να ανιχνεύσουν ενδεχόμενη διαρροή ή να μηδενίσουν όποιον άλλο κίνδυνο στο σύγχρονο κτίριο, το οποίο κάηκε ολοσχερώς και κόπηκε στα δυο. Σε αυτό βρέθηκαν οι σοροί των άτυχων εργατριών, που σκοτώθηκαν την ώρα που οι περισσότεροι κοιμούνται.
Πέντε σκληρά εργαζόμενων μητέρων, μία εκ των οποίων έκανε και δεύτερο μεροκάματο τα πρωινά ως κομμώτρια. Συντετριμμένοι συγγενείς ορισμένων εκ των θυμάτων ανέφεραν πως ήταν συχνά κουρασμένες και δυσαρεστημένες από τις συνθήκες δουλειάς.
Οι οικείοι τους, συνάδελφοί τους, επιζώντες, σύσσωμη η τοπική κοινωνία, θρηνούν και απαιτούν να μάθουν γιατί κάηκαν ζωντανές. Από θαύμα δεν υπήρξαν περισσότεροι νεκροί, καθώς την ώρα της έκρηξης έκαναν διάλειμμα ορισμένοι εργαζόμενοι της μοιραίας βάρδιας που είχε μειωμένο δυναμικό, λόγω εκδήλωσης της κοπής της πίτας λίγες ώρες πριν.
Τραγικές ελλείψεις
Για προδιαγεγραμμένο έγκλημα έκανε λόγο ο Δημήτρης Αρμάγος, πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Τρικάλων, το οποίο έβρισκε τις πόρτες κλειστές του εργοστασίου σε κάθε απόπειρα επίσκεψης. Μετά από παρέμβαση του Ε.Κ. έγινε τον περασμένο Ιούλιο ο τελευταίος έλεγχος στην επιχείρηση από την Επιτροπή Υγιεινής και Ασφάλειας της Επιθεώρησης Εργασίας, η οποία διαθέτει μόνο τέσσερις επιθεωρητές στους νομούς Τρικάλων και Καρδίτσας και 200 πανελλαδικά.
Ο γ.γ. του Κέντρου και πρόεδρος του Συνδικάτου Γάλακτος, Τροφίμων και Ποτών Τρικάλων, Γιώργος Λιατίφης, που συμμετείχε τότε στο κλιμάκιο, αναφέρθηκε (Orange Press) σε ελλείψεις αναφορικά με τις διόδους διαφυγής, τους μηχανισμούς ανίχνευσης υγραερίων, επισημαίνοντας ότι δεν έχει διαπιστωθεί εάν το πολύνεκρο δυστύχημα οφειλόταν στα παραπάνω προβλήματα.
Ο Βασίλης Σταμούλης από την Ομοσπονδία Εργαζομένων στον κλάδο Τροφίμων – Ποτών εκτίμησε σε δηλώσεις του ότι «εδώ δεν πρέπει να τηρούνταν καμία στοιχειώδης» προϋπόθεση για την «αποτροπή του εγκλήματος». «Το βασικό ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι αν υπήρχαν οι προδιαγραφές και αν λειτουργούσαν τα συστήματα ανίχνευσης διαρροής αερίου. Πότε είχε γίνει η συντήρησή τους; Υπήρχε έλεγχος για όλα αυτά; Γνωρίζουμε γενικότερα από τους χώρους δουλειάς του κλάδου ότι τα μέτρα για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων θεωρούνται κόστος και μπροστά στο κυνήγι του κέρδους οι βιομήχανοι τα παραμερίζουν με αποτέλεσμα να μετράμε νεκρούς. Εμείς δεν θα το επιτρέψουμε άλλο αυτό» είπε.
Ανεξέλεγκτη βιομηχανία
«Με τη σημερινή 24ωρη απεργία ζητάμε από όλες τις υπηρεσίες να κάνουν την δουλειά τους, να μην συγκαλυφθεί τίποτα, γιατί μιλάμε για ανθρώπινες ζωές» τονίζει μιλώντας στην «Εφ.Συν.» ο κ. Αρμάγος καταγγέλλοντας τη δημιουργία άβατου από μεγάλες βιομηχανίες της ευρύτερης περιοχής, που αρνούνται την είσοδο σωματείων με πρόφαση τη διαφύλαξη της υγιεινής.
«Τα συνδικαλιστικά όργανα δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να παρεμποδίζονται από το να επιτελούν το έργο τους, την επαφή με τους εργαζόμενους, για την υπεράσπιση των εργασιακών, ασφαλιστικών, δημοκρατικών δικαιωμάτων και κυρίως τις συνθήκες δουλειάς και τη διασφάλιση της ακεραιότητας της ζωής τους.
Σε αυτό δεν μπορεί οι εργοδότες να στέκονται εμπόδιο. Είναι κυρίαρχο αίτημα για να παίρνουν τα μέτρα εργοδότες, κυβερνήσεις και μηχανισμοί, που οφείλουν να προασπίζονται τις ζωές αυτών που δουλεύουν» τόνισε ο κ. Αρμάγος.
Στο χθεσινό δυστύχημα εμπλέκονται διάφοροι φορείς: ο εσωτερικός τεχνικός ασφάλειας, η πυροσβεστική υπηρεσία, η Επιθεώρηση Εργασίας, το τμήμα Ανάπτυξης της περιφερειακής ενότητας Τρικάλων. Σημειώνεται ότι κλιμάκιο μονάδας ψυχικής υγείας επισκέφθηκε το εργοστάσιο και το Νοσοκομείο Λάρισας για την υποστήριξη του οικογενειακού περιβάλλοντος των γυναικών και για την υποστήριξη των συναδέλφων τους.
Κάτοικος της περιοχής περιέγραψε στην «Εφ.Συν.» ότι η εργοδοσία ξεζουμίζει τους εργαζόμενους, που απασχολούνταν 6ημερο με βάρδιες για την αδιάκοπη λειτουργία του εργοστασίου 24 ώρες το 24ωρο και ότι στις τελευταίες αρχαιρεσίες του σωματείου είχε κληθεί η αστυνομία. Πρόσθεσε ότι σε άλλες μεγάλες μονάδες δεν υπάρχει σωματείο και όλες οι μεγάλες βιομηχανίες της περιοχής, εξαγωγικές ή μη, λειτουργούν ουσιαστικά ανεξέλεγκτα.
Μαζική κατακραυγή
Πίσω από τις αδιευκρίνιστες προς το παρόν αιτίες του δυστυχήματος κρύβεται η εντατικοποίηση της δουλειάς καταγγέλλουν συλλογικοί φορείς. Συνδικαλιστικά σωματεία, πολιτικές και φεμινιστικές συλλογικότητες απαιτούν να μην συγκαλυφθούν τα αίτια, να αποδοθούν στο ακέραιο οι ευθύνες και να μπει ένα τέλος στην μακρά λίστα των εργατικών εγκλημάτων, στην σημαντική υποστελέχωση των ελεγκτικών μηχανισμών και στην κυβερνητική απραξία απέναντι στην δραματική αύξηση δυστυχημάτων και ατυχημάτων.
Η ΓΣΕΕ απεύθυνε σε ανακοίνωσή της έκκληση για την πλήρη και σε βάθος διερεύνηση των συνθηκών του περιστατικού, την πλήρη διερεύνηση των όρων δουλειάς των εργαζομένων στο πλαίσιο της συνεχούς λειτουργίας του εργοστασίου, όπως επίσης την άμεση σύγκληση του Συμβουλίου για την Υγεία και την Ασφάλεια της Εργασίας στο Υπουργείο Εργασίας για τη συζήτηση συγκεκριμένων προτάσεων της Συνοσπονδίας.
«Ή τα κέρδη τους ή οι ζωές μας» υπογράμμισε το ΠΑΜΕ ζητώντας την αποκάλυψη των ενόχων και την απόδοση δικαιοσύνης σημειώνοντας τα εξής: «Τεράστιες είναι οι ευθύνες του κράτους και όλων των κυβερνήσεων διαχρονικά. Με τους αντεργατικούς νόμους τους και τις πολιτικές τους μετατρέπουν τους χώρους δουλειάς σε παγίδες θανάτου. Δίνουν λευκή επιταγή στην εργοδοσία να παραβιάζει κανόνες, να αγνοεί προειδοποιήσεις. Οταν τα μέτρα υγείας και ασφάλειας θεωρούνται “εμπόδιο” στην ανταγωνιστικότητα και στην κερδοφορία, τότε το αποτέλεσμα είναι αναμενόμενο και το έγκλημα προδιαγεγραμμένο».
«Κυβερνήσεις και εργοδοσία είναι οι κατά συρροή δολοφόνοι για να μη θιγεί ούτε στο ελάχιστο η ανταγωνιστικότητα και η κερδοφορία των επιχειρηματικών ομίλων θυσιάζουν ακόμη και την ανθρώπινη ζωή. Η έλλειψη των αναγκαίων μέτρων ασφάλειας και υγείας, η αποψίλωση των ελεγκτικών μηχανισμών και η ανυπαρξία ελέγχων από τις αρμόδιες κρατικές αρχές, είναι οι αιτίες και για το έγκλημα στο “Βιολάντα”» υποστήριξε η Ομοσπονδία Εργαζομένων σε Γάλα - Τρόφιμα - Ποτά.
«Τα “ατυχήματα” των εργατριών είναι δολοφονίες των αφεντικών. Αυτός είναι ο ακήρυκτος πόλεμος των ημερών μας, ο πόλεμος που δεν τον βλέπει κανείς και καμιά, που δεν ακούγεται ποτέ και πουθενά. Αυτός είναι ένας καθημερινός πόλεμος που δεν θα τρέξουν να τον καταδικάσουν οι κάθε λογής αρμόδιοι, οι πάσης φύσεως υπεύθυνοι, είναι ένας πόλεμος που δεν θα γίνει πρώτη είδηση στα δελτία και δεν θα σπεύσουν τα κανάλια να φιλοτεχνήσουν γκράφικς για να τον περιγράψουν» ανέφερε μεταξύ άλλων η τοπική συλλογικότητα Rossonero.
Λιγότερες διερευνήσεις
Μόλις τέσσερις μέρες πριν από το δυστύχημα ο αρμόδιος υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Κωνσταντίνος Καραγκούνης, ισχυριζόταν ότι η Ν.Δ. εκσυγχρόνισε το πλαίσιο για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, εντατικοποίησε τους ελέγχους και έδωσε έμφαση στις πιο επικίνδυνες δραστηριότητες επιχειρώντας να διαψεύσει τις αιτιάσεις για αναλογικά περισσότερους ελέγχους σε γραφεία και χώρους χαμηλής επικινδυνότητας.
Οι αριθμοί όμως της Επιθεώρησης Εργασίας αποκαλύπτουν την αναποτελεσματικότητα των πράγματι αυξημένων ελέγχων και όχι μόνο. Τα αναγγελθέντα εργατικά ατυχήματα, που αποδεικνύουν με τον πιο τραγικό τρόπο ότι κάτι δεν πήγε καλά στους συγκεκριμένους χώρους δουλειάς, τριπλασιάστηκαν την τελευταία δεκαετία από 5.930 το 2015 σε 17.359 το 2024.
Ομως, η εξέταση των εργατικών ατυχημάτων μειώθηκε. Από τα 14.388 ατυχήματα του το 2022 η Επιθεώρηση διερεύνησε 11.929, από τα 14.300 του 2023 διερεύνησε τα 11.900, από τα 14.920 του 2023 διερεύνησε τις 7.827 και από τα 17.359 του 2024 μόλις 6.320.