Ηανεπαρκής χρηματοδότηση, η γραφειοκρατική αδράνεια και οι καθυστερήσεις στις θεσμικές αλλαγές απειλούν το μέλλον της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, προειδοποιεί η απερχόμενη επικεφαλής της, Λάουρα Κοβέσι, σε συνέντευξή της στο POLITICO και τη Νεκταρία Σταμούλη, καθώς ολοκληρώνεται η επταετής θητεία της.
«Ανησυχώ ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα εξοντωθεί σιωπηρά, επειδή κάνει τη δουλειά της», δηλώνει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο θεσμός στην προσπάθειά του να διερευνά υποθέσεις απάτης και διαφθοράς που πλήττουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αναφερόμενη στην αποχώρησή της, επικαλείται τη γνωστή φράση «Στις Βρυξέλλες κανείς δεν μπορεί να ακούσει τις κραυγές σου», από τη δανέζικη τηλεοπτική σειρά Borgen, παραπέμποντας παράλληλα στην ταινία Alien του Ρίντλεϊ Σκοτ. Όπως σημειώνει, η φράση αυτή αποτυπώνει την αίσθησή της για την αντιμετώπιση που επιφυλάσσουν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί σε όσους επιχειρούν να αποδώσουν ευθύνες.
Απαντώντας σε ερώτηση για την επίθεση που έχει δεχτεί από την Αθήνα, η κ. Κοβέσι σημείωσε ότι «ορισμένοι πολιτικοί μιλούν για ανεξάρτητη και αποτελεσματική Δικαιοσύνη, μέχρι να θιγούν οι ίδιοι και μέχρι να πλησιάσεις τον στενό τους κύκλο. Εκείνη τη στιγμή, οι εισαγγελείς γίνονται καταχρηστικοί, έχουν πολιτική ατζέντα, δεν είναι πλέον απαραίτητοι. Στη συνέχεια, αρχίζουν να προσπαθούν να περιορίσουν τις αρμοδιότητές σου, να σε αφήσουν χωρίς χρήματα και να διαλύσουν την εξειδικευμένη αστυνομική υπηρεσία».
Ελλείψεις σε προσωπικό και χρηματοδότηση
Η Κοβέσι επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα έπρεπε, βάσει του σχεδιασμού της, να διαθέτει 230 Ευρωπαίους εντεταλμένους εισαγγελείς, αλλά έχει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση μόνο για 180.
Αναφέρει, επίσης, ότι στην Πολωνία έχουν συμφωνηθεί 24 θέσεις εντεταλμένων εισαγγελέων, αλλά υπηρετούν μόλις 15, ενώ στην Ουγγαρία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει χρηματοδότηση που αντιστοιχεί περίπου στο μισό των αναγκών της υπηρεσίας.
Κατά την απερχόμενη επικεφαλής, τα προβλήματα αυτά δεν αποτελούν απλώς διοικητικές δυσλειτουργίες. Επηρεάζουν άμεσα την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας να διεξάγει αποτελεσματικές έρευνες και να διατηρεί την αξιοπιστία της.
Η Ελλάδα και η υπόθεση των αγροτικών επιδοτήσεων
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην Ελλάδα και στο σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ, απορρίπτοντας τις επικρίσεις ότι οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας υπαγορεύονται από πολιτικές σκοπιμότητες ή συνδέονται με τον εκλογικό κύκλο.
«Η δουλειά μας δεν είναι να ελέγχουμε πότε διεξάγεται η προεκλογική εκστρατεία, αλλά αν οι έντιμοι αγρότες έχουν πρόσβαση στα ευρωπαϊκά κονδύλια», είναι το νόημα της απάντησής της.
Η ίδια υποστηρίζει ότι ευρωπαϊκοί πόροι κατέληξαν σε πρόσωπα που εμφανίζονταν ως αγρότες, χωρίς να δικαιούνται τις σχετικές ενισχύσεις, και χρησιμοποιήθηκαν για πολυτελή ταξίδια και ακριβά αυτοκίνητα.
Η Κοβέσι αναφέρεται ακόμη στις αντιδράσεις που έχουν προκύψει στην Ελλάδα γύρω από την ανανέωση των θητειών των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων, χαρακτηρίζοντας την ελληνική περίπτωση μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις απόπειρας εκφοβισμού του θεσμού.
«Είναι προτιμότερη η κυριαρχία των εγκληματιών;»
Απαντώντας στις αιτιάσεις ότι η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία περιορίζει την εθνική κυριαρχία, η Κοβέσι θέτει το ερώτημα εάν είναι προτιμότερο να υπερισχύει η κυριαρχία των εγκληματικών οργανώσεων.
Όπως εξηγεί, τα εγκληματικά δίκτυα που δραστηριοποιούνται στην Ευρώπη δεν περιορίζονται πλέον στα εθνικά σύνορα και εκμεταλλεύονται τον κατακερματισμό των διωκτικών μηχανισμών.
Στο πλαίσιο αυτό, υποστηρίζει ότι η διασυνοριακή συνεργασία είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση της απάτης, της διαφθοράς και των εγκλημάτων που πλήττουν τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Εκτιμά, επίσης, ότι η αποχώρηση μιας χώρας από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Η επόμενη ημέρα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
Η Κοβέσι τονίζει ότι, όταν ανέλαβε τα καθήκοντά της, στόχος της ήταν να δημιουργήσει έναν αποτελεσματικό, ισχυρό και ανεξάρτητο θεσμό, τον οποίο θα εμπιστεύονται οι πολίτες. Εκτιμά ότι αυτό επιτεύχθηκε σε μεγάλο βαθμό, αλλά προειδοποιεί ότι το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η πορεία αυτή θα συνεχιστεί.
Σύμφωνα με την ίδια, η μεγαλύτερη πρόκληση για τον διάδοχό της θα είναι να διασφαλίσει την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία της υπηρεσίας, σε ένα περιβάλλον όπου οι ελλείψεις πόρων και οι θεσμικές αντιστάσεις δυσχεραίνουν το έργο της.
Το απόσπασμα της συνέντευξης που αφορά την Ελλάδα:
-Στην Ελλάδα, ορισμένοι πολιτικοί λένε ότι θα μπορούσαν απλώς να σταματήσουν τη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO). Μπορεί μια χώρα που έχει ενταχθεί στην EPPO να αποχωρήσει έτσι απλά;
Δεν γνωρίζω αν θέλουν να αποχωρήσουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή όχι, αλλά η αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι σχεδόν αδύνατη. Τέτοιου είδους δηλώσεις δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να επιβεβαιώνουν ακριβώς αυτό που είπα. Θα υπάρξουν προσπάθειες να εξοντωθεί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επειδή κάνει τη δουλειά της.
Ορισμένοι πολιτικοί μιλούν για ανεξάρτητη και αποτελεσματική Δικαιοσύνη, μέχρι να θιγούν οι ίδιοι και μέχρι να πλησιάσεις τον στενό τους κύκλο. Εκείνη τη στιγμή, οι εισαγγελείς γίνονται καταχρηστικοί, έχουν πολιτική ατζέντα, δεν είναι πλέον απαραίτητοι. Στη συνέχεια, αρχίζουν να προσπαθούν να περιορίσουν τις αρμοδιότητές σου, να σε αφήσουν χωρίς χρήματα και να διαλύσουν την εξειδικευμένη αστυνομική υπηρεσία.
– Αυτή την περίοδο διεξάγονται έρευνες σε αρκετές χώρες για υποθέσεις στις οποίες εμπλέκονται πολιτικά πρόσωπα ή κόμματα, όπως το σκάνδαλο με τις αγροτικές επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ στην Ελλάδα ή η υπόθεση στη Γαλλία. Οι χώρες αυτές έχουν σύντομα εκλογές και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επικρίνεται ότι κινείται με πολιτικά κίνητρα. Πώς διασφαλίζετε ότι η έκβαση όλων αυτών των υποθέσεων δεν θα συμπέσει με τις εκλογές;
Αναφερθήκατε στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Μόλις ολοκληρώσαμε ορισμένες διώξεις εκεί. Οι υποθέσεις βρίσκονται πλέον ενώπιον της Δικαιοσύνης. Όλος αυτός ο θόρυβος, όμως, δημιουργήθηκε για να κατηγορηθεί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ότι κάνει πολιτική, αντί να συζητηθεί τι πραγματικά συνέβη.
Υπάρχουν πολιτικοί που θέλουν να αποπροσανατολίσουν τη συζήτηση και προσπαθούν να υπονομεύσουν την αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Έρχονται και δημιουργούν ένα προπέτασμα καπνού: «Α, θα έχουμε εκλογές. Κοιτάξτε τι κάνει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία».
Αν ζητήσετε από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να απέχει και να μην κάνει τίποτα επειδή διεξάγονται εκλογές στην Ευρώπη, τότε δεν θα μπορούμε να κάνουμε καθόλου τη δουλειά μας. Αποστολή μας δεν είναι να ελέγχουμε πότε διεξάγεται η προεκλογική εκστρατεία, αλλά να διαπιστώνουμε αν οι έντιμοι αγρότες έχουν πρόσβαση στα ευρωπαϊκά κονδύλια.
Αντί γι’ αυτό, τα χρήματα διατέθηκαν σε διάφορα πρόσωπα που προσποιούνταν ότι ήταν αγρότες και τα χρησιμοποίησαν για πολυτελή ταξίδια και ακριβά αυτοκίνητα, ενώ οι έντιμοι αγρότες δεν έλαβαν τίποτα.
Δεν βλέπω καμία σύνδεση ανάμεσα στις ενέργειές μας, στις έρευνές μας και στις υποθέσεις που χειριζόμαστε, από τη μία πλευρά, και στις προεκλογικές εκστρατείες, από την άλλη. Η μόνη σύνδεση είναι ότι, όταν κάποιοι πολιτικοί δυσαρεστούνται, επιτίθενται στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και προσπαθούν να μας εκφοβίσουν και να μας εμποδίσουν να κάνουμε τη δουλειά μας.
-Στην Ελλάδα, αμφισβητήθηκε η ακεραιότητα της έρευνας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, μετά την αποστολή δικογραφίας στη Βουλή για την άρση της ασυλίας 11 βουλευτών. Τελικά, μόνο τέσσερις από αυτούς παραπέμφθηκαν σε δίκη και διατυπώθηκαν επικρίσεις ότι η διαδικασία προχώρησε βιαστικά. Έγινε κάτι λάθος;
Όχι, από τη δική μας πλευρά δεν έγινε τίποτα λάθος. Όταν ζητάμε την άρση της ασυλίας, δεν πρόκειται για ζήτημα ενοχής. Είναι απλώς μια προϋπόθεση που μας επιτρέπει να διεξαγάγουμε την έρευνα και να συγκεντρώσουμε αποδεικτικά στοιχεία
