Τι πραγματικά ισχύει για το περίφημο “ο Παπαδόπουλος χάρισε τα χρέη στους αγρότες” με αφορμή τα πρόσφατα γεγονότα στην Βουλή. Οι αναφορές στο βιβλίο του Διονύση Ελευθεράτου, «Λαμόγια στο Χακι».
- 23 Ιανουαρίου 2026 06:46
Η εξύμνηση της Χούντας μέσα στην Βουλή από τον πρώην «Σπαρτιάτη» Διονύση Βαλτογιάννη, χθες τα μεσάνυχτα, δικαίως προκάλεσε τα αντανακλαστικά του δημοκρατικού κόσμου, τις διαμαρτυρίες των κομμάτων της αντιπολίτευσης και την μετέπειτα παρέμβαση του Προέδρου της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη
Για πολλοστή φορά σε συνεδρίαση του Ελληνικού Κοινοβουλίου αναπαράχθηκε μία μυθοπλασία για την διαγραφή αγροτικών χρεών της Χούντας. Ανάλογη του «με τον Παπαδόπουλο κοιμόμαστε με τα παράθυρα ανοιχτά» ή του «η Χούντα έφτιαξε τους δρόμους». Πρόκειται για «ατάκες» που -στις εποχές επαναφοράς της ακροδεξιάς ατζέντας που ζούμε- καλό είναι όχι μόνον να καταδικάζονται αλλά και να διαψεύδονται όπως αρμόζει.
Το επεισόδιο
Να θυμίσουμε πως γύρω στα μεσάνυχτα της Τετάρτης κι ενώ στην Βουλή συζητούνταν η πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη για την σύσταση διακομματικής επιτροπής για τα αγροτικά ζητήματα ο (ανεξάρτητος μετά την διάλυση της Κ.Ο των Σπαρτιατών βουλευτής) Διονύσης Βαλτογιάννης βρήκε την ευκαιρία να διατρανώσει τα φιλο-χουντικά του αισθήματαΈτσι απευθυνόμενος προς την κυβέρνηση δήλωσε: «Αν θέλετε να ζήσει ο πρωτογενής τομέας δύο είναι οι λύσεις: Ή παραιτείστε και πάμε σε εκλογές ή κάνετε αυτό που έγινε το Μάρτιο του 1968 πλήρης διαγραφή αγροτικών χρεών». Ο πρώην βουλευτής των «Σπαρτιατών» με τον τρόπο αυτό επανέφερε την «υπόκωφη» ρητορική που τα τελευταία χρόνια αναπαράγεται συνεχώς από τον χώρο της ακροδεξιάς. Βρίσκοντας ενίοτε «πάτημα» και σε απόψεις που έχουν εκφραστεί ακόμη και από κυβερνητικά στελέχη προερχόμενα από τον συγκεκριμένο χώρο.
Η αναφορά του προκάλεσε τις έντονες αντιδράσεις όλων των κομμάτων. Χαρακτήρισαν «ντροπή» το να ακούγονται τέτοιες απόψεις σε συνεδριάσεις της Βουλής. Μάλιστα χθες το μεσημέρι παρέμβαση για το θέμα έκανε και ο Πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης
Τόνισε μεταξύ άλλων ότι «είναι απαράδεκτη οποιαδήποτε αναφορά από βουλευτή του Ελληνικού Κοινοβουλίου, που έχει ορκιστεί στο Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας, να αναπολεί τα έργα και τις ημέρες της δικτατορίας». Επίσης ανέφερε ότι «δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι ελευθερίες του ελληνικού λαού καταργήθηκαν πραξικοπηματικά με την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας, πολύ δε περισσότερο να αναπολούμε αυτή τη ζοφερή περίοδο που η χώρα και η κοινωνία οπισθοδρόμησαν με τραγικές συνέπειες που όλοι γνωρίζουμε».
Η αλήθεια για τα αγροτικά δάνεια
Εκτός όμως από την πολιτική καταδίκη του γεγονός έχει την δική του αυτόνομη αξία το να θυμίζει κανείς ποια όντως ήταν η τακτική που ακολούθησε η Χούντα για τους αγρότες. Ιδίως από την στιγμή που – σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί- ουδεμία σχέση είχε με την ενίσχυση των αγροτών. Άλλωστε η Δικτατορία των Συνταγματαρχών είχε στο επίκεντρό της εκτός από την περιστολή των δημοκρατικών ελευθεριών και την ασύδοτη λειτουργία επιχειρηματικών συμφερόντων που συνέπραξαν με το καθεστώς της.
Αποκαλυπτικά για το τι πραγματικά συνέβη με τα περίφημα αγροτικά δάνεια και συνολικά με τους αγρότες είναι όσα αναφέρει ο δημοσιογράφος – ερευνητής Διονύσης Ελευθεράτος στο πάντα επίκαιρο βιβλίο του «Λαμόγια στο Χακί» (Εκδόσεις ΤΟΠΟΣ). Το βιβλίο εκδόθηκε το 2015 και έκτοτε αποτελεί ένα σημαντικό ντοκουμέντο τεκμηρίωσης για το ποια ήταν στην πραγματικότητα η οικονομική δραστηριότητα και στόχευση των χουντικών
Όπως αναφέρεται στο βιβλίο το χάρισμα των χρεών της Αγροτικής Τράπεζας προς τους αγρότες ήταν ένα από τα βασικά προπαγανδιστικά «εργαλεία» της Χούντας και θεσμοθετήθηκε με την διάταξη 454 στις 20 Ιουνίου του 1968. Παρόλα αυτά όπως επισημαίνεται στο βιβλίο «στην πραγματικότητα οι περισσότεροι αγρότες δεν ενίωσαν «ελαφρωμένοι» αλλά ελαφρώς …κοροϊδα. Όταν χαρίστηκαν τα χρέη η μεγάλη πλειονότητα των μικοπαραγωγών είχε ήδη εξοφλήσει τα δικά της».
Αντί αυτών από το περίφημο «χάρισμα» των αγροτικών χρεών ωφελήθηκαν πολύ πλούσιοι αγρότες αλλά και συνεταιρισμοί που φυσικά η ηγεσία τους είχε «τακτοποιηθεί» με την τοποθέτηση ανθρώπων της Χούντας. Στο βιβλίο «Λαμόγια στο Χακί» γίνεται επίκληση της έρευνας του Γ.Γιαννόπουλου «Οι Εργάτες και οι Αγρότες στο καθεστώς της στρατιωικής δικατατορίας» του 1976. Εκεί αναφέρεται πως «μόνον οι μεγάλοι παραγωγοί που διέθεταν την απαραίτητη δύναμη γι αν επηρεάζουν τις αποφάσεις της Τράπεζας (σ.σ ΑΤΕ) και οι μεγάλοι συνεταιρισμοί κατάφεραν να παγώσουν τα χρέη τους»
Στο ίδιο βιβλίο επισημαίνεται πως από την χρονιά που επιβλήθηκε η Χούντα, δηλαδή το 1967, το αγροτικό εισόδημα που έως τότε ήταν πάνω από το 20% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος άρχισε σταδιακά να μειώνεται σε αισθητά μικρότερα ποσοστά. Επίσης σημειώνεται πώς κατά την διάρκεια της δικτατορίας πήγε …σύννεφο η τακτική της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης καλλιεργήσιμων εκτάσεων των αγροτών, που – όλως τυχαίως- κατέληγε στην ιδιοκτησία συγκεκριμένων ιδιωτών που επιθυμούσαν να αναπτύξουν επιχειρηματική δραστηριότητα στις συγκεκριμένες εκτάσεις. Ενδεικτικά αναφέρεται η περίπτωση έκτασης 136,7 στρεμμάτων στην Εύβοια που δόθηκαν στην ανώνυμη εταιρία μεγαλοβιομήχανου της περιοχής (Σκαλιστήρης) και «το αντίτιμό της σκέτη κοροϊδία: 500 δραχμές ανά στρέμμα. Με τι ισοδυναμούσαν 500 δραχμές τον Ιανουάριο του 1971; Με 4,8 κατώτατα μεροκάματα εργάτη ή 5,8 εργάτριας. Με το αντίτιμο της αγοράς 1,3 μέτρων μάλλινου υφάσματος».
