Κάθε πόλεμος είναι μια χρυσή ευκαιρία για τους κερδοσκόπους. Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του, πυροδοτεί τον «μηχανισμό» της κερδοσκοπίας με διαφορετικό τρόπο, με διαφορετική αφετηρία και «διαδρομή». Στον συγκεκριμένο πόλεμο, η αφετηρία είναι ξανά, όπως και στον πόλεμο της Ουκρανίας, τα καύσιμα. Από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο η άνοδος των τιμών περνάει σε βενζίνη, πετρέλαιο κίνησης, πετρέλαιο θέρμανσης, άνθρακα, ηλεκτρικό ρεύμα. Στην τελική φάση, από εκεί περνάει στα βιομηχανικά προϊόντα και στα προϊόντα ευρείας κατανάλωσης.
Βεβαίως, για να φτάσουμε μέχρι τον τελικό κρίκο της αλυσίδας της κερδοσκοπίας, πρέπει ο «πυροκροτητής» να συνεχίσει να πυροδοτεί για ένα εύλογο χρονικό διάστημα.
Αυτός ακριβώς είναι ο φόβος, ή μάλλον η κυρίαρχη εκτίμηση, που γεννά τον φόβο και «νομιμοποιεί» τις κερδοσκοπικές πρακτικές στην τωρινή περίπτωση: όχι μόνο οι οικονομικοί παράγοντες και αναλυτές, αλλά πριν από αυτούς οι πολιτικοί παράγοντες και γεωπολιτικοί αναλυτές ομονοούν στην εκτίμηση ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα διαρκέσει τουλάχιστον 4-5 εβδομάδες, χωρίς μάλιστα να υπάρχει η βεβαιότητα ότι ύστερα από τη λήξη του θα υπάρξει άμεση ομαλοποίηση. Σε κάθε περίπτωση, ο εκτιμώμενος χρόνος της «μεγάλης αναταραχής» είναι υπεραρκετός για να αφήσει το σοβαρό του αποτύπωμα στην αγορά καυσίμων και γενικότερα στις αγορές. Είναι επίσης αρκετός για να ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός της κερδοσκοπίας όχι μόνο στις χονδρικές τιμές και στη λιανική των καυσίμων, αλλά και στα βιομηχανικά προϊόντα και στα προϊόντα ευρείας κατανάλωσης - μέχρι ποιου σημείου, μένει να φανεί.
Στα όρια του πανικού
Η αναταραχή δεν περιορίζεται βέβαια στα ενεργειακά προϊόντα, αλλά αγκαλιάζει σχεδόν το σύνολο των αγορών: χρηματιστήρια μετοχών και ομολόγων, νομίσματα, ευγενή μέταλλα. Ο απολογισμός της πρώτης βδομάδας καταγράφεται στους παρατιθέμενους πίνακες και στα γραφήματα αυτής και των επόμενων σελίδων. Πέρα από τα καύσιμα, όπου τα στοιχεία είναι εντελώς εύγλωττα, το μεγαλύτερο πρόβλημα την προηγούμενη βδομάδα εντοπίζεται στα κρατικά ομόλογα. Οπως φαίνεται από τον σχετικό πίνακα σε αυτή τη σελίδα, οι αποδόσεις των 10ετών κρατικών ομολόγων αναφοράς αυξήθηκαν σε μία βδομάδα κατά δεκάδες μονάδες βάσης. Ιδιαίτερα στην Ευρώπη, έγινε πραγματική «σφαγή» στην αγορά ομολόγων, με αύξηση των αποδόσεων γύρω ή και πάνω από τις 30 μονάδες βάσης. Κίνηση πολύ βίαιη, που αν συνδυαστεί με την κίνηση των νομισμάτων (άνοδος του δολαρίου) και του χρυσού (πτώση) οδηγεί στο συμπέρασμα ότι επικρατεί μεγάλη ανασφάλεια στις αγορές συνολικότερα.
Βεβαίως, αυτή η ανασφάλεια δεν έχει φτάσει ακόμη στο σημείο του πανικού, δύο φορές όμως μέσα στην προηγούμενη βδομάδα τον άγγιξε: τη Δευτέρα 2 Μαρτίου και την Πέμπτη 5 Μαρτίου, σε στιγμές ιδιαίτερης έντασης στις αγορές, όταν χρυσός και δολάριο ανέβαιναν ταυτόχρονα. Αυτό συμβαίνει σπάνια και συναρτάται με στιγμές που η ανασφάλεια στις αγορές αγγίζει τα όρια του πανικού, οπότε οι επενδυτές αναζητούν τη διπλή ασφάλεια τόσο του χρυσού όσο και του δολαρίου. Συνέβη στα τέλη της δεκαετίας του ’70 (στο μεγάλο κύμα του πληθωρισμού), το 2008 (χρηματοπιστωτική κρίση), το 2020 (κρίση της πανδημίας) και το 2023-2024 (ένταση γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων).
Ο «μηχανισμός»
Η κερδοσκοπία έχει αφετηρία πραγματικά προβλήματα, όπως τώρα τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και τη διαφαινόμενη διάρκεια του πολέμου. Ολα αυτά όμως είναι αιτίες και αφορμή ταυτόχρονα. Σαν αφορμή, πυροδοτούν τον μηχανισμό της κερδοσκοπίας με τους γνωστούς και σχεδόν στερεότυπους τρόπους:
● Η προσδοκία περαιτέρω αύξησης των τιμών οδηγεί σε προεξόφληση αυτής της ανόδου ή και σε διακράτηση αποθεμάτων με σκοπό να διατεθούν στην αγορά σε αυξημένες τιμές.
● Οι traders προεξοφλούν το λεγόμενο γεωπολιτικό ρίσκο και ανεβάζουν τα premiums.
● Ενεργοποιείται η χρηματοοικονομική κερδοσκοπία, με μεγάλη αύξηση στις τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης.
Στον παρόντα κύκλο της κερδοσκοπίας, όλα αυτά έχουν ήδη συμβεί, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό.
Εγχώριος κίνδυνος
Στο τελικό στάδιο, που συνήθως δεν αργεί και στην προκειμένη περίπτωση έχει ήδη έρθει, αρχίζει και εξελίσσεται η μάχη για τα μερίδια εσόδων από τις αυξημένες τιμές μεταξύ εμπόρων χονδρικής και εμπόρων λιανικής. Αυτό που συνήθως συμβαίνει είναι ότι οι έμποροι χονδρικής αξιοποιούν τη δεσπόζουσα θέση τους στην αγορά και καρπώνονται το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης των τιμών.
Στα καθ’ ημάς, «πρόλαβε» ήδη από την πρώτη βδομάδα να αναδειχθεί αυτό το ζήτημα, με τις καταγγελίες των εκπροσώπων της λιανικής καυσίμων (πρατηριούχοι) να καταθέτουν στοιχεία που κατά τη γνώμη τους αποδεικνύουν ότι το μεγάλο άλμα των τιμών καταγράφεται στα προϊόντα διύλισης, ενώ οι αυξήσεις που εφαρμόζουν οι ίδιοι πάνω στις τιμές χονδρικής είναι χαμηλότερες.
Το πώς θα ανοίξουν, κυρίως όμως πώς θα κλείσουν σήμερα Δευτέρα οι διεθνείς αγορές θα δείξει αν η ένταση της ανασφάλειας παραμένει και σε ποιον βαθμό.
