Το ταξίδι Βανς στην Ελβετία αναβλήθηκε, οι τεχνικές συνομιλίες παραμένουν στον αέρα και η συμφωνία που παρουσιάστηκε ως τέλος του πολέμου μπαίνει ήδη στη ζώνη των αμφιβολιών
Πριν ακόμη ξεκινήσει η επόμενη φάση των συνομιλιών για τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, το κλίμα επιβαρύνεται.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να παρουσιάσει το μνημόνιο ως μεγάλη νίκη, η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι έχει ήδη έτοιμο σχέδιο απάντησης σε περίπτωση αμερικανικής παραβίασης, ενώ η αναβολή του ταξιδιού του Τζέι Ντι Βανς στην Ελβετία δείχνει ότι η διπλωματική μηχανή κάθε άλλο παρά λειτουργεί ομαλά
Το ταξίδι που δεν έγινε
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δεν αναχώρησε τελικά για την Ελβετία, όπου επρόκειτο να ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στις τεχνικές συνομιλίες με το Ιράν.
Ο Λευκός Οίκος απέδωσε την εξέλιξη σε «εκκρεμή ζητήματα logistics» γύρω από την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων, υπογραμμίζοντας ότι τα σχέδια «δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί».
Η αναβολή έχει σημασία γιατί έρχεται λίγες ώρες αφότου ο ίδιος ο Βανς είχε δηλώσει πως σχεδίαζε να ταξιδέψει στην Ελβετία και ότι οι τεχνικές συνομιλίες θα μπορούσαν να αρχίσουν μέσα στο Σαββατοκύριακο. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι πως η συμφωνία υπάρχει πολιτικά, αλλά η εφαρμογή της παραμένει ανοιχτή, δύσκολη και γεμάτη παγίδες
Η Τεχεράνη στέλνει προειδοποίηση
Την ίδια ώρα, το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν προειδοποίησε ότι έχει ήδη καταρτίσει σχέδιο «αμοιβαίας απάντησης» εάν οι ΗΠΑ παραβιάσουν τη συμφωνία.
Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, το Συμβούλιο διαμηνύει ότι δεν θα σταματήσει «μέχρι να αποκατασταθούν πλήρως τα δικαιώματα του ιρανικού έθνους». Προειδοποιεί επίσης ότι, εάν υπάρξει «οποιαδήποτε απόκλιση ή παραβίαση» από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, θα ενεργοποιηθεί προκαθορισμένο σχέδιο αντίδρασης.
Το μήνυμα είναι σαφές: η Τεχεράνη δεν εμφανίζεται ως ηττημένη πλευρά που αποδέχεται όρους. Αντιθέτως, επιχειρεί να παρουσιάσει τη συμφωνία ως αποτέλεσμα αντοχής και πίεσης, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ουάσιγκτον θα κριθεί πλέον στην πράξη.
Ο Τραμπ μιλά για «άνευ όρων παράδοση»
Στην άλλη πλευρά, ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει να παρουσιάζει το μνημόνιο ως νίκη. Σε συνέντευξή του στο Axios, υποστήριξε ότι η συμφωνία «πιθανότατα είναι άνευ όρων παράδοση», παρά το γεγονός ότι οι όροι της δείχνουν περισσότερο έναν προσωρινό συμβιβασμό παρά πλήρη υποχώρηση της Τεχεράνης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ακόμη ότι ο πόλεμος απέδειξε την αμερικανική στρατιωτική ισχύ και, ερωτηθείς τι έμαθε για τα όρια της εξουσίας του, απάντησε: «Δεν υπάρχουν όρια». Πρόσθεσε πως οι ΗΠΑ «νίκησαν πλήρως στρατιωτικά» το Ιράν.
Ωστόσο, στην ίδια συνέντευξη αναγνώρισε και τον λόγο για τον οποίο επέλεξε τη συμφωνία: η συνέχιση των βομβαρδισμών θα κρατούσε κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, θα έπληττε την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου και, όπως είπε, θα μπορούσε να προκαλέσει «παγκόσμια ύφεση».
Η πραγματική αγωνία: Τα Στενά του Ορμούζ
Πίσω από τη ρητορική της νίκης, το βασικό διακύβευμα παραμένει το ίδιο: τα Στενά του Ορμούζ. Ο Τραμπ παραδέχθηκε ότι όσο συνεχίζονταν οι βομβαρδισμοί, η θαλάσσια δίοδος θα παρέμενε ουσιαστικά κλειστή. Και χωρίς το Ορμούζ, η κρίση θα ξέφευγε από τα όρια μιας περιφερειακής σύγκρουσης και θα μετατρεπόταν σε παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο που εκθέτει τη συμφωνία στις πιο σκληρές επικρίσεις. Για τους υποστηρικτές της, ο Τραμπ απέφυγε μια ανεξέλεγκτη ενεργειακή και οικονομική κρίση. Για τους επικριτές της, η Ουάσιγκτον σταμάτησε πριν πετύχει τους βασικούς πολεμικούς της στόχους.
Οι Ρεπουμπλικανοί αρχίζουν να δυσφορούν
Η συμφωνία προκαλεί ήδη αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές εμφανίζονται επιφυλακτικοί ή ανοιχτά επικριτικοί, καθώς θεωρούν ότι το Ιράν βγαίνει από τον πόλεμο με σημαντικά ανταλλάγματα, χωρίς να έχει δεχθεί πλήρη περιορισμό στο πυρηνικό ή πυραυλικό του πρόγραμμα.
Η πιο αιχμηρή διατύπωση ήρθε από τον γερουσιαστή Μπιλ Κάσιντι, ο οποίος συνόψισε την κριτική λέγοντας ότι «το Ιράν βγαίνει πιο ισχυρό και εμείς πιο αδύναμοι».
Αυτό είναι και το πολιτικό πρόβλημα για τον Τραμπ: η συμφωνία μπορεί να σταθεροποιεί τις αγορές και να ανοίγει ξανά τον δρόμο του πετρελαίου, αλλά δεν μοιάζει εύκολα με την «άνευ όρων παράδοση» που είχε υποσχεθεί.
Η ένταση με το Ισραήλ
Στο ήδη βαρύ κλίμα προστίθεται και η ενόχληση του Λευκού Οίκου για τις ισραηλινές αντιδράσεις. Ο Βανς έστειλε σκληρό μήνυμα σε Ισραηλινούς αξιωματούχους που επέκριναν τον Τραμπ, λέγοντας πως, εάν βρισκόταν στο ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο, δεν θα επιτίθετο «στον μοναδικό ισχυρό σύμμαχο» που έχει απομείνει στη χώρα.
Η δήλωση δείχνει ότι η συμφωνία με το Ιράν δεν δοκιμάζει μόνο τις σχέσεις Ουάσιγκτον – Τεχεράνης, αλλά και τη σχέση των ΗΠΑ με το Ισραήλ. Ιδίως όσο παραμένουν ανοιχτά τα μέτωπα στον Λίβανο και όσο το Ισραήλ θεωρεί ότι η συμφωνία αφήνει την Τεχεράνη με υπερβολικά πολλά περιθώρια κινήσεων.
Μία συμφωνία πριν από τη συμφωνία
Το μνημόνιο ΗΠΑ – Ιράν δεν είναι ακόμη η τελική συμφωνία. Είναι το πλαίσιο για μια περίοδο 60 ημερών, μέσα στην οποία οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να καταλήξουν σε πιο συγκεκριμένους όρους για τις κυρώσεις, το πυρηνικό πρόγραμμα και την περιφερειακή ασφάλεια.
Αυτό ακριβώς το καθιστά τόσο εύθραυστο. Η Ουάσιγκτον το πουλά ως νίκη. Η Τεχεράνη το παρουσιάζει ως δικαίωση. Το Ισραήλ το βλέπει με καχυποψία. Και οι Ρεπουμπλικανοί στις ΗΠΑ αρχίζουν να ρωτούν τι ακριβώς κέρδισε η Αμερική.
Προς το παρόν, το μόνο βέβαιο είναι ότι ο πόλεμος μπορεί να μπήκε σε παύση, αλλά η μάχη για το νόημα της συμφωνίας μόλις άρχισε.
naftemporiki.gr με πληροφορίες από Axios, Reuters, CNN
EXCLUSIVE: On the next episode of The Axios Show, President Trump tells 
