Is this Trump’s entrapment? λογοπαίγνιο που παραπέμπει στο δίλημμα της «παγίδευσης» στη θεωρία των συμμαχιών: τον κίνδυνο μια χώρα να εμπλακεί σε πόλεμο λόγω των επιλογών ενός συμμάχου.

ΔΡ. ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΙΩΓΑΣ
Συμπληρώθηκαν ήδη δύο εβδομάδες από την έναρξη της στρατιωτικής επέμβασης των Ηνωμένων Πολιτειών (Epic Fury) και του Ισραήλ (Roaring Lion) εναντίον του Ιράν. Αν για το Ισραήλ οι στόχοι της επιχείρησης είναι εμφανείς και αφορούν την πλήρη εξάλειψη κάθε δυνατότητας -υπαρκτής ή δυνητικής- του Ιράν να συνιστά απειλή για το ίδιο, στην περίπτωση των Ηνωμένων Πολιτειών υπάρχει ένας διάχυτος προβληματισμός ως προς τη στοχοθεσία. Διατυπώνονται από συμμάχους και αναλυτές εύλογες αμφιβολίες σχετικά με τους στόχους της αμερικανικής κυβέρνησης και το χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ως προς το πρώτο σκέλος το ερώτημα δύναται να διατυπωθεί ως εξής: η συγκεκριμένη στρατιωτική δράση ήταν αναγκαία για την εξυπηρέτηση των αμερικανικών συμφερόντων και ακολούθως πώς επηρεάζονται αυτά κατά τη διάρκεια αλλά και μετά το πέρας του πολέμου;
Είναι παγκοίνως γνωστή η στενή συμμαχική σχέση που ανέπτυξαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ήδη από τη δεκαετία του ’60 και εντεύθεν. Στο πλαίσιο του γνωστικού πεδίου των Διεθνών Σχέσεων αναπτύχθηκαν τυπολογίες σχετικά με τα κίνητρα και τα ανακύπτοντα ζητήματα εντός μίας συμμαχικής δομής– διμερούς ή πολυμερούς. Αν και η αντιμετώπιση μιας εξωτερικής απειλής αποτελεί τον συνηθέστερο λόγο για να συγκροτούν συμμαχίες τα κράτη, δεν εκλείπουν σε κάθε περίπτωση τα ενδο-συμμαχικά προβλήματα. Υπό αυτό το πρίσμα προκύπτουν -ταυτόχρονα σε κάποιες περιπτώσεις- ενδο-συμμαχικά διλήμματα ασφάλειας. Το Δίλημμα της “Παγίδευσης” και της “Εγκατάλειψης” (Entrapment & Abandonment) συνιστούν μία από τις δημοφιλέστερες τυπολογίες ( βλ. Glenn Snyder, “The Security Dilemma in Alliance Politics”, World Politics, Volume 36, Issue 4, July 1984, pp. 461 – 495)
Το δίλημμα της εγκατάλειψης συνίσταται στον φόβο ενός ή περισσοτέρων κρατών ότι σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης, ο/οι σύμμαχος/οι δεν θα σπεύσουν να συνδράμουν και αφορά την αξιοπιστία των δεσμεύσεων. Συναφώς, το δίλημμα της παγίδευσης συνίσταται στον φόβο ότι οι συμμαχικές δεσμεύσεις θα παρασύρουν ένα κράτος σε έναν πόλεμο που δεν το αφορά ή δεν εξυπηρετεί πρωτίστως τα συμφέροντά του , λόγω των επιθετικών ενεργειών ενός συμμάχου. Αμφότερες οι αλληλεξαρτώμενες τάσεις που αναπτύσσονται εντός της συμμαχίας επηρεάζονται από τις ασυμμετρίες αλληλεξάρτησης μεταξύ των κρατών, τη σύγκλιση των εθνικών συμφερόντων και τη στρατηγική αξία που αποδίδει το ένα κράτος στο άλλο. Συνήθως το δίλημμα της παγίδευσης το διαχειρίζονται τα πιο ισχυρά κράτη-μέλη μιας συμμαχίας, ενώ αυτό της εγκατάλειψης αφορά τα λιγότερο ισχυρά μέλη μιας συμμαχίας.
Από τα έως τώρα τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή φαίνεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενεπλάκησαν σε έναν πόλεμο μέσω του οποίου είναι εξαιρετικά αβέβαιο ότι θα εξυπηρετήσουν κατά προτεραιότητα τα συμφέροντά τους. Μετά από τις δύο στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτείων και του Ισραήλ (η πρώτη μεταξύ 13 – 25 Ιουνίου 2025) το στρατιωτικά εξασθενημένο Ιράν δημιουργεί μεγαλύτερα προβλήματα ασφάλειας για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους άλλους -πλην Ισραήλ- συμμάχους στη Μέση Ανατολή. Επίσης λόγω των ιρανικών αντιποίνων προκαλούνται προβλήματα ενεργειακού εφοδιασμού στα κράτη της Ασίας και αυξημένο οικονομικό κόστος στην Ευρώπη και στην παγκόσμια οικονομία.
Η επίτευξη της καθεστωτικής αλλαγής, η οποία προσδιορίζεται άλλοτε ως η βασική αμερικανική επιδίωξη κι άλλοτε ως η θεραπαινίδα όλων των προβλημάτων που έχουν ανακύψει από την αμερικανοϊσραηλινή επέμβαση, ανατροφοδοτεί την όλη συζήτηση σχετικά με το εύρος των αμερικανικών συμφερόντων που ο συγκεκριμένος πόλεμος εξυπηρετεί. Αν στόχος είναι ο τερματισμός του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, αυτός είχε δρομολογηθεί από το 2015 με τη Συμφωνία της Βιέννης -από την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχώρησαν το 2018 κατά την πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ- και το Ιράν το επαναδιαπραγματευόταν κατά το προηγούμενο διάστημα.
Αν πάλι η πρόσβαση των αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών στον ορυκτό πλούτο του Ιράν προσδιορίζεται ως αδιαπραγμάτευτη στοχοθεσία, ενδεχομένως αυτή να μπορούσε να τεθεί και μέσω μιας επαναπροσέγγισης των δύο κρατών. Εφ’ όσον το καθεστώς του Ιράν επιβιώσει κανείς από τους προηγουμένους στόχους δεν δύναται να εκπληρωθεί.
Στο μεσοδιάστημα οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προκαλέσει οικονομικό κόστος και ανασφάλεια σε συμμάχους, αξιοσημείωτη φθορά της αμερικανικής ηγεμονίας και μερική οικονομική ζημία στην Κίνα. Ταυτόχρονα το Ισραήλ, ακόμη κι αν δεν ανατραπεί το ιρανικό καθεστώς, θα έχει επιτύχει το βασικό του στόχο δηλαδή την εξάλειψη της ιρανικής απειλής η οποία επικεντρώνεται πλέον στα κράτη του Περσικού Κόλπου. Επιγραμματικά, ενώ το αμερικανικό συμφέρον θα εξυπηρετηθεί εφ’ όσον ανατραπεί το ιρανικό καθεστώς, το συμφέρον του Ισραήλ εξυπηρετείται. –όχι πλήρως- επαρκώς και μόνο από τη στρατιωτική δράση.
Η «Λευκή Επιταγή» (Blank Check) που δόθηκε από τον νυν Αμερικανό Προέδρο προς το Ισραήλ ενδεχομένως να έχει παγιδεύσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε έναν πόλεμο, που το Ισραήλ επιθυμούσε να διεξάγει τουλάχιστον δεκαπέντε χρόνια και οι προκάτοχοι του Ντόναλντ Τραμπ δεν τον επέτρεπαν
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου