Το Ιράν μπορεί να υστερεί σε οπλισμό και οικονομικούς πόρους σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, όμως διαθέτει ένα σημαντικό πλεονέκτημα — τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.
Επιτιθέμενο σε πλοία που πλέουν στο στενό θαλάσσιο πέρασμα, το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει τη διαδρομή, από την οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου. Μέσα στο τελευταίο 24ωρο, έξι πλοία έχουν πληγεί, τα δύο ελληνόκτητα. Η Τεχεράνη φέρεται επίσης να έχει ναρκοθετήσει τα Στενά, αποτρέποντας περαιτέρω τα πλοία από το να επιχειρήσουν διέλευση και σηματοδοτώντας νέα κλιμάκωση στον πόλεμο.
Reuters
Τι συμβαίνει
Τις τελευταίες ημέρες, το Ιράν έχει αρχίσει να τοποθετεί δεκάδες νάρκες στα Στενά, σύμφωνα το CNN που επικαλείται πηγές που γνωρίζουν πληροφορίες των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών για το θέμα. Η ναρκοθέτηση δεν είναι εκτεταμένη, ωστόσο το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει το 80% έως 90% των μικρών σκαφών και των ναρκοθετικών πλοίων του, ανέφερε α πηγή στο CNN, αντικρούοντας τον ισχυρισμό του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι η Τεχεράνη «δεν έχει ναυτικό».
Μια τέτοια κίνηση υπογραμμίζει την εξάρτηση του Ιράν από τον ασύμμετρο πόλεμο και το χάος που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αυτές οι τακτικές, ακόμη και ενώ η χώρα δέχεται ισχυρά αεροπορικά πλήγματα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Χθες Τετάρτη, ο Τραμπ προκάλεσε σύγχυση γύρω από το θέμα, δηλώνοντας ότι δεν πιστεύει πως το Ιράν έχει καταφέρει να τοποθετήσει νάρκες και ότι οι ΗΠΑ έχουν καταστρέψει «σχεδόν όλα» τα πλοία ναρκοθέτησης του Ιράν.
Η United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO), βρετανικός οργανισμός που λειτουργεί υπό το Βασιλικό Ναυτικό και παρέχει πληροφορίες ασφάλειας στη ναυτιλία, προειδοποίησε επίσης ότι «παραμένει χωρίς επιβεβαίωση οποιαδήποτε ένδειξη τοποθέτησης ή έκρηξης ναρκών» στο θαλάσσιο πέρασμα.
Το Ιράν διαθέτει περίπου 5.000 έως 6.000 ναυτικές νάρκες, σύμφωνα με έκθεση του αμερικανικού Κογκρέσου πέρυσι. Το σύνολο αυτό περιλαμβάνει πολλούς διαφορετικούς τύπους ναρκών. Ορισμένες είναι μαγνητικές νάρκες (limpet mines), οι οποίες συνήθως τοποθετούνται χειροκίνητα στο κύτος ενός πλοίου από δύτη. Άλλες είναι αγκυροβολημένες νάρκες, που επιπλέουν λίγο κάτω από την επιφάνεια και εκρήγνυνται όταν έρθουν σε επαφή με πλοίο. Υπάρχουν επίσης νάρκες «βυθού», που βρίσκονται στον πυθμένα της θάλασσας και εκρήγνυνται όταν εντοπίσουν κοντινό πλοίο.
Οι νάρκες αποτελούν μόνο ένα μέρος της απειλής που θέτει το Ιράν στα Στενά.
Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), στρατιωτική δύναμη που διαθέτει και δικό της ναυτικό, μπορούν ακόμη να αναπτύξουν «παγίδα» από νάρκες, εκρηκτικά φορτωμένα σκάφη αυτοκτονίας και παράκτιες πυραυλικές συστοιχίες, γεγονός που οδήγησε μία αμερικανική πηγή να χαρακτηρίσει τα Στενά ως «Κοιλάδα του Θανάτου».
Παρά τις 12 ημέρες αεροπορικών επιδρομών, ο «κύριος στόλος μικρών σκαφών των Φρουρών της Επανάστασης έχει σε μεγάλο βαθμό παραμείνει άθικτος», δήλωσε ο Φαρζίν Ναδίμι, ανώτερος ερευνητής στο Washington Institute, που έχει γράψει για τη ναυτική στρατηγική του Ιράν.
Αυτό έγινε εμφανές την Τρίτη όταν οι Φρουροί δήλωσαν ότι άνοιξαν πυρ εναντίον του φορτηγού πλοίου χύδην φορτίου Mayuree Naree, με σημαία Ταϊλάνδης, καθώς προσπαθούσε να περάσει από τα Στενά, προκαλώντας έκρηξη στο μηχανοστάσιο του πλοίου. Τρία από τα 23 μέλη του πληρώματος, τα οποία πιστεύεται ότι βρίσκονταν σε υπηρεσία στο μηχανοστάσιο, παραμένουν αγνοούμενα, σύμφωνα με τις αρχές της Ταϊλάνδης.
Ένα ακόμη πλοίο, το Express Rome με σημαία Λιβερίας, δέχθηκε επίσης πλήγμα από ιρανικά βλήματα το ίδιο πρωί, πρόσθεσαν οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις.
Πώς απάντησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε την Τρίτη ότι κατέστρεψε πολλαπλά ιρανικά ναυτικά πλοία — συμπεριλαμβανομένων 16 ναρκοθετικών — κοντά στα Στενά, αν και δεν ανέφερε την καταστροφή ναρκών, οι οποίες μπορεί να είχαν ήδη τοποθετηθεί.
Νωρίτερα, ο Τραμπ έγραψε στο Truth Social: «Αν το Ιράν έχει τοποθετήσει νάρκες στα Στενά του Ορμούζ, και δεν έχουμε αναφορές ότι το έχει κάνει, θέλουμε να αφαιρεθούν ΑΜΕΣΑ!»
Αν το Ιράν δεν αφαιρέσει τυχόν νάρκες που μπορεί να έχει τοποθετήσει, η χώρα θα αντιμετωπίσει συνέπειες «σε επίπεδο που δεν έχει ξαναδεί ποτέ», πρόσθεσε. Ωστόσο, αν αφαιρέσει «ό,τι μπορεί να έχει τοποθετηθεί», αυτό θα αποτελέσει «ένα τεράστιο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση».
Οι δυνατότητες εκκαθάρισης ναρκών των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο δεν είναι τόσο ισχυρές όσο στο παρελθόν. Το αμερικανικό ναυτικό απέσυρε τον περασμένο Σεπτέμβριο τα τελευταία τέσσερα εξειδικευμένα ναρκαλιευτικά που διέθετε στην περιοχή, με αποτέλεσμα να βασίζεται πλέον σε λιγότερο εξειδικευμένα πλοία.
Τότε, η Διοίκηση Ναυτικών Δυνάμεων των ΗΠΑ στην Κεντρική Διοίκηση ανακοίνωσε ότι τέσσερα πλοία παράκτιων επιχειρήσεων (LCS) θα αναλάβουν την αποστολή εκκαθάρισης ναρκών. Τα πλοία αυτά έχουν ιστορικό προβλημάτων, με αποτέλεσμα οι επικριτές τους να τα αποκαλούν ειρωνικά «Little Crappy Ships».
Τι διακυβεύεται
Όσο περισσότερο παραμένουν αδιάβατα τα Στενά του Ορμούζ, τόσο πιο σοβαρές θα είναι οι συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
Με τα Στενά ουσιαστικά κλειστά, σχεδόν 15 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα και 4,5 εκατομμύρια βαρέλια διυλισμένων προϊόντων πετρελαίου παραμένουν εγκλωβισμένα στον Κόλπο, σύμφωνα με αναλυτές, πράγμα που σημαίνει ότι οι δεξαμενές αποθήκευσης στην περιοχή γεμίζουν γρήγορα.
Ακόμη και σε καιρό ειρήνης, απαιτείται μεγάλη δεξιοτεχνία για να πλοηγηθεί κανείς στο στενό και πολυσύχναστο κανάλι των Στενών. Οι νάρκες αυξάνουν τους κινδύνους για κάθε πλοίο που επιχειρεί να περάσει και καθιστούν ακόμη δυσκολότερη την επαναλειτουργία της διαδρομής.
«Θέλουν να προκαλέσουν πόνο», δήλωσε ο Ναδίμι στο CNN. «Ο στρατηγικός στόχος είναι να προκληθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερος τιμωρητικός πόνος στις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή, στην ισραηλινή επικράτεια, στις χώρες του Περσικού Κόλπου και έμμεσα στο αμερικανικό έδαφος — ιδιαίτερα στη βάση υποστήριξης του Τραμπ — ώστε να αναγκαστούν να αποδεχθούν ότι δεν μπορούν να νικήσουν το ισλαμικό καθεστώς τώρα ούτε στο προβλέψιμο μέλλον».
Ο Τραμπ έχει προτείνει να παρέχονται συνοδείες σε εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά, όμως αυτό θα σήμαινε την έκθεση πολεμικών πλοίων σε κίνδυνο αποκλειστικά για την προστασία πετρελαιοφόρων, χωρίς προφανές στρατηγικό πλεονέκτημα για τον ίδιο τον πόλεμο.
«Αν και η δημιουργία περιορισμένων χρονικών παραθύρων διέλευσης για τα πλοία είναι τεχνικά εφικτή μέσα σε ημέρες ή εβδομάδες, η αποκατάσταση μακροπρόθεσμης και σταθερής ασφάλειας στα Στενά θα είναι πολύ πιο περίπλοκη και μπορεί να διαρκέσει μήνες αντί για εβδομάδες», πρόσθεσε ο Ναδίμι. «Δεν μπορεί να γίνει γρήγορα και δεν μπορεί να γίνει υπό εχθρικά πυρά».
Παρότι υπάρχουν ορισμένες εναλλακτικές για την εξαγωγή πετρελαίου μέσω αγωγών, η μεγαλύτερη εταιρεία εξαγωγής πετρελαίου στον κόσμο, η Saudi Aramco, προειδοποίησε την Τρίτη για τις πιθανώς «καταστροφικές συνέπειες» στις αγορές πετρελαίου αν δεν αποκατασταθεί η ροή μέσω των Στενών.
Εικόνες από το παρελθόν
Κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν–Ιράκ τη δεκαετία του 1980, και οι δύο χώρες στόχευαν τα πετρελαιοφόρα της άλλης στον Περσικό Κόλπο. Το ιρανικό ναυτικό τοποθέτησε νάρκες κοντά στα Στενά του Ορμούζ, και μία από αυτές χτύπησε ακόμη και αμερικανικό πολεμικό πλοίο, το USS Samuel B. Roberts, τον Απρίλιο του 1988.
Το πλοίο υπέστη σοβαρές ζημιές και η κυβέρνηση Ρίγκαν απάντησε καταστρέφοντας ή βυθίζοντας τρία ιρανικά πολεμικά πλοία και τρεις πετρελαϊκές πλατφόρμες, μειώνοντας δραστικά την ικανότητα της Τεχεράνης να επιχειρεί στον Κόλπο.
Πηγή CNN
