Μπροστά σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι βρίσκεται ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σε ό,τι αφορά τον πόλεμο που ξεκίνησε στο Ιράν μαζί με το Ισραήλ.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, δεν μπορεί να κηρύξει με ειλικρίνεια μία νίκη, ενώ μοιάζει να χάνει τον έλεγχο μιας σύγκρουσης που όλο και διευρύνεται. Παράλληλα, όμως, οι στρατηγικές και οικονομικές συνέπειες μιας πιθανής εγκατάλειψης της πολεμικής προσπάθειας, θα ήταν πολύ πιο καταστροφικές από την παραμονή σε αυτήν.
Αυτή τη στιγμή πάντως, ο Τραμπ δεν φαίνεται να βρίσκεται ακόμη στη δεινή θέση όπου υπήρξαν στο παρελθόν ο Λίντον Τζόνσον και ο Τζορτζ Μπους, οι οποίοι παρέτειναν τη διάρκεια συγκρούσεων, τις οποίες είχαν ήδη χάσει.
Τα σημάδια κινδύνου όμως για τον σημερινό ένοικο του Λευκού Οίκου είναι παντού.
Είναι βέβαια νωρίς για να χαρακτηριστεί ως αποτυχία η επιχείρηση «Epic Fury», ταυτόχρονα όμως υπάρχουν αρκετοί λόγοι που ο Τραμπ δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι κέρδισε τον πόλεμο.
Είναι γνωστό, σύμφωνα με το CNN, ότι ο Τραμπ απεχθάνεται τις συγκρατημένες και μετριοπαθείς τοποθετήσεις, δεδομένης της νοοτροπίας εμπόρου που ακολουθεί και ποντάρει στην υπερβολή.
«Ας μου επιτραπεί να πω ότι κερδίσαμε», δήλωσε την Τετάρτη από το Κεντάκι. «Ξέρετε, σε κανέναν δεν αρέσει να λέει από πολύ νωρίς ότι νίκησε. Εμείς νικήσαμε. Νικήσαμε, είχε τελειώσει από την πρώτη ώρα, αλλά εμείς νικήσαμε», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Όμως, μια αντικειμενική αποτίμηση των γεγονότων δείχνει πως οι ΗΠΑ δεν έχουν κερδίσει, ενώ η πολυπλοκότητα της κατάστασης δεν αφήνει πολλά περιθώρια για βολικά αφηγήματα νίκης.
1. Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, το σημείο διέλευσης περίπου το ένα πέμπτου των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου, καθώς και οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στον Αραβικό Κόλπο έχουν οδηγήσει σε εκτόξευση των τιμών. Κατά συνέπεια, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ, έχοντας επίγνωση του κινδύνου των πυραύλων και των drones, διστάζει να εισέλθει σε αυτό το κρίσιμης σημασίας θαλάσσιο πέρασμα. Παράλληλα, τα ασφάλιστρα των πλοίων έχουν επίσης αυξηθεί ραγδαία.
Στην παρούσα φάση, δεν υπάρχει κάποια ξεκάθαρη λύση για γρήγορο άνοιγμα των Στενών. Ακόμα όμως και να καταστεί δυνατή η διέλευση, θα υπάρχει ανάγκη για συνεχή συνοδεία των αποστολών από τις ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ και άλλων δυτικών χωρών, κάτι που δεν φαντάζει εφικτό. Μια καλύτερη επιλογή θα ήταν μια επίλυση του ζητήματος με το Ιράν σε πολιτικό επίπεδο. Ο Τραμπ, όμως, απαιτεί άνευ όρων παράδοση και η Τεχεράνη αρνείται.
2. Το πρόβλημα του ανώτατου ηγέτη
Η δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ κατά τις πρώτες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, κατέστησαν σαφές ότι η σύγκρουση είναι μια άμεση προσπάθεια να επιβληθεί η αλλαγή του καθεστώτος - αν και Αμερικανοί αξιωματούχοι φάνηκαν να δίνουν λιγότερη έμφαση σε αυτό, λόγω της επιβίωσης του ιρανικού καθεστώτος παρά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ.
Έτσι, η διαδοχή του Αλί Χαμενεΐ από τον γιο του Μοτζτάμπα στο αξίωμα του ανώτατου ηγέτη «συννέφιασε» το αφήγημα του Τραμπ περί επιτυχίας. Στο μεταξύ, επέτρεψε στους Δημοκρατικούς να παρουσιάσουν την επιχείρηση «Epic Fury» ως μια στρατιωτική επιτυχία, αλλά συγχρόνως μια στρατηγική αποτυχία.
3. Θα σταματήσει το Ισραήλ να πολεμάει;
Αν υποθέσουμε ότι ο Τραμπ φτάνει σε ένα σημείο όπου θα επιθυμεί να τερματίσει τον πόλεμο για πολιτικούς λόγους, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα συμφωνούσε το Ισραήλ, το οποίο είναι πολύ πιο ευπροσάρμοστο στην προοπτική μακροχρόνιων πολέμων λόγω της γεωγραφικής του θέσης.
Υπάρχουν ήδη σημάδια ότι οι στρατηγικοί στόχοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ ίσως να διαφέρουν, αφού το Ισραήλ βομβάρδισε ιρανικές πετρελαϊκές υποδομές.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε πάντως την Κυριακή ότι θα ήταν μια «κοινή απόφαση» μεταξύ του ίδιου και του Νετανιάχου ως προς το πότε θα τελειώσει ο πόλεμος. Η συγκεκριμένη δήλωση πυροδότησε εκ νέου ανησυχίες ότι ένα ξένο κράτος έχει αυξημένη επιρροή στις στρατιωτικές αποφάσεις των ΗΠΑ.
Το CNN τονίζει μάλιστα ότι οι στρατιωτικές δράσεις του Ισραήλ - σε μέρη όπως η Γάζα, ο Λίβανος, το Ιράν και η Συρία - δείχνουν ότι βλέπει την περιφερειακή ασφάλεια ως μια συνεχή αποστολή και όχι ως μια εκστρατεία με κάποια νικηφόρα ημερομηνία λήξης, όπως προτιμά ο Τραμπ.
4. Δεν υπάρχει ξεκάθαρο αφήγημα
Η σύγχυση και οι αντιφάσεις στον τρόπο που η κυβέρνηση των ΗΠΑ περιγράφει τον πόλεμο, αποτελούν επίσης ένα σημάδι ότι δεν είναι εύκολο να δημιουργηθεί ένα ξεκάθαρο αφήγημα νίκης - ιδιαίτερα στην περίπτωση που τα γεγονότα στη Μέση Ανατολή συνεχίσουν να ξεφεύγουν από τον έλεγχο του Τραμπ.
5. Το ερωτηματικό για τα πυρηνικά
Ο Τραμπ ισχυρίζεται τώρα ότι έχει πλήξει σε μεγάλο βαθμό το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αν και πέρυσι δήλωσε ότι το είχε «εξαλείψει» στο πλαίσιο αεροπορικών επιδρομών.
Αν όμως η Τεχεράνη διαφυλάξει τα αποθέματά της σε εμπλουτισμένο ουράνιο, θα διατηρήσει και τη θεωρητική δυνατότητα επανεκκίνησης του πυρηνικού της προγράμματος στο μέλλον.
Αυτή την εβδομάδα, υπήρξαν εικασίες ότι ο Τραμπ ίσως δώσει εντολή για επιχείρηση των ειδικών δυνάμεων με στόχο την εξαγωγή του ραδιενεργού υλικού. Αλλά αυτό θα απαιτούσε έναν σημαντικό αριθμό χερσαίων δυνάμεων και θα οδηγούσε σε μια αποστολή εξαιρετικά υψηλού ρίσκου.
Η υπηρεσία του ΟΗΕ για τα πυρηνικά εκτιμά ότι εξακολουθούν να υπάρχουν περίπου 200 κιλά ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού στο πυρηνικό εργοστάσιο του Ισφαχάν. Χωρίς την εξάλειψη αυτών των αποθεμάτων, η Ουάσιγκτον δεν θα μπορεί ποτέ να είναι πραγματικά σίγουρη για τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν.
6. Η πολιτική στασιμότητα του Ιράν
Ο Τραμπ ξεκίνησε τον πόλεμο λέγοντας στους Ιρανούς «ότι η ώρα της ελευθερίας σας είναι κοντά» καθώς και ότι είχαν μια μοναδική ευκαιρία στη ζωή τους να εξεγερθούν ενάντια στην θεοκρατική τους απολυταρχία.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχουν υπάρξει ξεκάθαρα σημάδια μιας τέτοιας εξέγερσης. Πολλοί αναλυτές μάλιστα πιστεύουν ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι ένα ακόμη κύμα βίαιης καταστολής από την κυβέρνηση όταν σταματήσουν οι βομβαρδισμοί των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Και παρόλο που ο Τραμπ θα μπορούσε να κηρύξει μια στρατηγική νίκη αν αποδυναμωθεί η απειλή του ιρανικού καθεστώτος στη Μέση Ανατολή, κάτι τέτοιο δεν θα στεκόταν στο ύψος της πολεμικής ρητορικής που είχε υιοθετήσει στις αρχές του πολέμου.
7. Η κατάσταση εντός των ΗΠΑ
Αξιωματούχοι στις ΗΠΑ διαβεβαιώνουν τους πολίτες ότι η αύξηση των τιμών του πετρελαίου που προκαλείται από τον πόλεμο είναι προσωρινή και απαραίτητη βραχυπρόθεσμη συνέπεια που θα έχει μακροπρόθεσμο όφελος.
Αλλά η προοπτική ενός ιρανικού πυρηνικού βομβαρδισμού - η οποία δεν υπήρχε όταν ξέσπασε ο πόλεμος - φαντάζει πολύ πιο μακρινή στις ΗΠΑ από ό,τι στο Ισραήλ, όπου και αποτελεί πιθανή υπαρξιακή απειλή.
Καθώς λοιπόν οι Αμερικανοί θρηνούν τους νεκρούς στρατιωτικούς και αισθάνονται ήδη την πίεση στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, δεν είναι ιδιαίτερα πιθανό να συμμεριστούν τη θριαμβολογία του Τραμπ.
Το τέλος ενός πολέμου σπάνια είναι τόσο ξεκάθαρο και αδιαμφισβήτητο όσο η νίκη της Αμερικής επί του Ναζισμού και της Αυτοκρατορικής Ιαπωνίας το 1945. Δεν χωρά μάλιστα αμφιβολία ότι η χώρα έχει χάσει πολύ περισσότερους πολέμους από όσους έχει κερδίσει από τότε.
Ο Τραμπ, όμως, βρίσκεται αντιμέτωπος με τις αναπόφευκτες συνέπειες ενός πολέμου που επέλεξε να ξεκινήσει. Πρέπει λοιπόν να διασφαλίσει ότι θα βγει νικητής πριν το αρχικό στρατιωτικό του πλεονέκτημα υποχωρήσει και προτού ο ασθενέστερος αντίπαλος καταφέρει να μετατρέψει τη σύγκρουση σε δοκιμασία αντοχής.
