Ανακούφιση έφερε στη διεθνή κοινότητα η ανακοίνωση της συμφωνίας. Έχουμε πράγματι λόγους να είμαστε αισιόδοξοι;
Ανακούφιση και αισιοδοξία προκάλεσε στη διεθνή κοινότητα η ανακοίνωση της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, τη στιγμή μάλιστα που τα χθεσινά ισραηλινά πλήγματα στη Βηρυτό «συννέφιασαν» περαιτέρω το τοπίο και απείλησαν – όπως έγραψε και ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ σε ανάρτησή του – «να τα τινάξουν όλα στον αέρα»
Παρ’ όλα αυτά, σε νεότερη ανάρτησή του τα ξημερώματα [ώρα Ελλάδας], ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η συμφωνία ολοκληρώθηκε, συγχαίροντας τους εμπλεκομένους και τονίζοντας ότι εξουσιοδοτεί το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ για όλα τα πλοία καθώς και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ στο Ιράν.
«Πλοία σε όλο τον κόσμο, βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Αφήστε το πετρέλαιο να ρέει», σχολίασε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Η συμφωνία θα σταματήσει τις μάχες για 60 ημέρες και αναμένεται να τεθεί σε ισχύ μετά από τελετή υπογραφής στην Ελβετία την ερχόμενη Παρασκευή.
Η συμφωνία θα σταματήσει τις μάχες για 60 ημέρες και αναμένεται να τεθεί σε ισχύ μετά από τελετή υπογραφής στην Ελβετία την ερχόμενη Παρασκευή.
Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς δήλωσε στο Fox News ότι η συμφωνία περιέχει μια διαβεβαίωση ότι το Ιράν δεν θα παράγει, δεν θα προμηθευτεί ή δεν θα αγοράσει ποτέ πυρηνικά όπλα.
Η είδηση τροφοδοτεί τις ελπίδες ότι η ενεργειακή κρίση που προκλήθηκε από τον πόλεμο, ο οποίος είχε καταστροφικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία, μπορεί να υποχωρήσει με αποτέλεσμα να μειωθούν οι πιέσεις για τους καταναλωτές.
Τρία κρίσιμα ερωτήματα
Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση του CNN, η έλλειψη λεπτομερειών και οι όροι που έχουν γίνει γνωστοί, έχουν αφήσει τον Τραμπ αντιμέτωπο με τρία κρίσιμα ερωτήματα που θα υπαγορεύσουν τις μελλοντικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, τη θέση του πολέμου στην Ιστορία καθώς και το πώς όλα αυτά θα επηρεάσουν την προεδρία του Ρεπουμπλικανού προέδρου.
Ειδικότερα, τα εν λόγω ερωτήματα είναι τα εξής:
- Μήπως το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και το τέλος του ναυτικού αποκλεισμού σηματοδοτούν μόνο την επιστροφή στο προπολεμικό status quo, καθώς το κρίσιμο πυρηνικό ζήτημα δεν έχει διευθετηθεί ακόμα;
- Είναι ο Τραμπ πιο κοντά στην εξασφάλιση μιας πυρηνικής συμφωνίας ανώτερης από τη διεθνώς υποστηριζόμενη και παρακολουθούμενη συμφωνία που διαπραγματεύτηκε η κυβέρνηση Ομπάμα, με την οποία το Ιράν συμμορφωνόταν μέχρι που ο Τραμπ τη διέλυσε κατά την πρώτη του θητεία;
- Και το πιο ουσιαστικό, πέρα από την υποβάθμιση της συμβατικής στρατιωτικής ικανότητας του Ιράν, κατάφερε ο πόλεμος που η πλειοψηφία των Αμερικανών δεν ήθελε και που προκάλεσε τεράστιες παγκόσμιες δυσκολίες, να αποφέρει αποτελέσματα που να δικαιολογούν το κόστος του;
Φαίνεται μάλιστα ότι ο πόλεμος είναι πιθανόν να έχει και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου με τον οποίο το Ιράν θα μπορούσε να αξιοποιήσει στο μέλλον την αποδεδειγμένη πλέον επιρροή του στο Ορμούζ.
Η αποτυχία των ΗΠΑ και του Ισραήλ – μετά τη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ – να καταστρέψουν το ιρανικό καθεστώς, το οποίο αυτοπροσδιορίζεται ως εχθρικό προς τις ΗΠΑ και θέλει να εξαλείψει το εβραϊκό κράτος φαίνεται επίσης να προμηνύει μελλοντικές εντάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αναζωπύρωση του πολέμου.
Στο εσωτερικό του Ιράν, εάν οι συνθήκες χαλαρώσουν, η προσοχή θα στραφεί στο εάν το καθεστώς έχει αποδυναμωθεί ή ενισχυθεί και είναι προετοιμασμένο για ένα νέο κεφάλαιο καταπιεστικής διακυβέρνησης.
Γενικότερα, τα επακόλουθα του πολέμου θα δείξουν εάν η προσπάθεια του Τραμπ να επιβάλει στρατιωτική ισχύ ήταν αποτελεσματική ή αν οδήγησε σε μια ακόμα ταπείνωση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή που θα τροφοδοτήσει τις αντιλήψεις – ειδικά στην Κίνα – ότι η αμερικανική ισχύς βρίσκεται σε παρακμή.
Έχουμε λόγους για να είμαστε αισιόδοξοι;
Σύμφωνα με το CNN, είναι σημαντικό το γεγονός ότι, μετά από εβδομάδες που ο Τραμπ διατυμπάνιζε επικείμενες ειρηνευτικές συμφωνίες, το υπόμνημα της Κυριακής αναγνωρίστηκε και από την Ισλαμική Δημοκρατία.
«Πολλοί πρόεδροι έχουν προσπαθήσει να κάνουν ειρήνη με το Ιράν και όλοι έχουν αποτύχει μπροστά μου», δήλωσε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε μια φαινομενική προσπάθεια να δημιουργήσει ένα θριαμβευτικό αφήγημα για να ταιριάζει μάλλον στην εορταστική ατμόσφαιρα των γενεθλίων του.
«Αυτό που μας έχει πραγματικά αναθέσει ο πρόεδρος είναι να εξαλείψουμε στα σίγουρα την πυρηνική απειλή του Ιράν. Αυτό έγινε», είπε από την πλευρά του ο Βανς.
Αυτός δεν είναι ένας απλός ισχυρισμός. Αλλά αν η αισιοδοξία του προέδρου και του αντιπροέδρου επιβεβαιωθεί από μελλοντικές διαπραγματεύσεις και μια τελική συμφωνία, ο Τραμπ θα δικαιούται να πιστωθεί την επίλυση μιας αναμέτρησης με το Ιράν που ταλαιπωρεί τους Αμερικανούς προέδρους για σχεδόν 50 χρόνια.
Μια τέτοια ιστορική επιβεβαίωση, ωστόσο, φαντάζει μακρινή προς το παρόν.
Το πιο κρίσιμο ζήτημα – αυτό που άλλωστε οδήγησε και στον πόλεμο – είναι το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και των αποθεμάτων του σε ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού. Το υπόμνημα αφήνει το συγκεκριμένο θέμα σε εκκρεμότητα για να διευθετηθεί σε συνομιλίες που πιθανότατα θα είναι εξαιρετικά περίπλοκες και τεταμένες. Όπως επισημαίνει στην ανάλυσή του το CNN, το Ιράν έχει δηλώσει συχνά ότι δεν επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, επομένως μια νέα διαβεβαίωσή του ότι δεν θα το κάνει δεν θα σημαίνει και πολλά.
Υπήρξε επίσης ελάχιστη αναφορά από την πλευρά των ΗΠΑ στο ζήτημα του περιορισμού της ιρανικής υποστήριξης σε τρομοκρατικές οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ ή τον περιορισμό των πυραυλικών του προγραμμάτων και τις προσπάθειες αναπλήρωσης ενός οπλοστασίου που έχει εξαντληθεί από τον πόλεμο.
Πρόκειται για δύο τεράστια ζητήματα για το Ισραήλ και, αν δεν επιλυθούν, θα μπορούσαν να διαταράξουν τη συνεννόηση.
«Χάσμα» σε ό,τι αφορά το νόημα του υπομνήματος
Τονίζεται, παράλληλα, ότι έχουν ήδη εμφανιστεί διαφορετικές αντιλήψεις σε ό,τι αφορά το νόημα του υπομνήματος. Οι ΗΠΑ επιμένουν ότι οποιαδήποτε απελευθέρωση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ή άρση κυρώσεων θα συνδέεται στενά με τη συμμόρφωση του Ιράν. Η Τεχεράνη δήλωσε ότι το χρονικό διάστημα των 60 ημερών θα ξεκινήσει μόνο εάν η Ουάσιγκτον αρχίσει να εκταμιεύει δισεκατομμύρια δολάρια από τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαιά.
Είναι τέτοια η δυσπιστία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και τόσο υψηλές οι εντάσεις μεταξύ Ισραήλ και Τεχεράνης, που θα είναι κατόρθωμα εάν η συμφωνία διαρκέσει μέχρι την υπογραφή της.
«Αυτή είναι ουσιαστικά μια προσωρινή παύση σε αυτό που υπήρξε ένας θερμός πόλεμος μεταξύ Αμερικής και Ιράν. Και θα επιστρέψουμε σε μια κατάσταση ψυχρού πολέμου με το Ιράν», δήλωσε ο αναλυτής παγκόσμιων υποθέσεων του CNN, Καρίμ Σαντζαντπούρ.
«Αλλά δεν επιλύει τη σύγκρουση. Τα πιο ακανθώδη ζητήματα έχουν αναβληθεί για μελλοντικές διαπραγματεύσεις και δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος ότι θα επιλυθούν σε χρονικό πλαίσιο 60 ημερών», δήλωσε ο Σαντζαντπούρ, ανώτερος συνεργάτης στο Carnegie Endowment for International Peace, στον Ομάρ Χιμένες του CNN.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου